FUD là gì? Hiểu đúng về tác động của FUD trong crypto

Trong thế giới crypto đang phát triển nhanh chóng, một hệ thống thuật ngữ độc đáo đã hình thành, có thể gây khó hiểu cho người mới. Chẳng hạn như FUD, nó thường xuyên được sử dụng trong các cuộc thảo luận, diễn đàn giao dịch và mạng xã hội. Hiểu rõ thuật ngữ này là điều cần thiết cho bất kỳ ai muốn điều hướng không gian crypto một cách hiệu quả. Backcomhub sẽ giải thích cho bạn khái niệm FUD là gì, cách tác động của nó, cùng nhiều thông tin hữu ích khác.

FUD là gì?  

Trong crypto, FUD là viết tắt của Fear (Sợ hãi), Uncertainty (Không chắc chắn) và Doubt (Nghi ngờ). Nó đề cập đến việc cố ý lan truyền thông tin tiêu cực hoặc sai lệch nhằm ảnh hưởng đến tâm lý thị trường và làm gián đoạn hoạt động thị trường. Trong không gian tài sản kỹ thuật số, FUD thường xuất hiện trong các giai đoạn biến động cao, nơi phản ứng cảm xúc có thể dẫn đến những thay đổi giá nhanh chóng.

Khái niệm FUD trong crypto

FUD là một chiến thuật tâm lý. Nó gieo rắc nỗi sợ hãi vào các cuộc thảo luận về tiền điện tử, thường không có bằng chứng xác thực. Cho dù đó là một tiêu đề, một mẩu tin, một dòng tweet hay một tin đồn, mục tiêu vẫn như nhau: làm lung lay niềm tin và tạo ra sự nghi ngờ xung quanh một token, một đồng tiền hoặc toàn bộ thị trường tiền điện tử.

Cách FUD tác động trực tiếp đến trader và dự án

FUD thường gây ra những phản ứng cảm xúc mạnh mẽ. Ngay cả những dự án vững chắc cũng có thể gặp phải những khó khăn đột ngột khi bị tấn công bằng những nghi ngờ có chủ đích.

Cách FUD tác động trực tiếp đến trader và dự án

Áp lực tâm lý khiến trader bán tháo không kế hoạch

Khi thông tin tiêu cực lan rộng, niềm tin của nhà đầu tư giảm nhanh chóng. Mọi người bắt đầu lo lắng về việc mất tiền, và nhiều người chọn cách bán tài sản tiền điện tử của mình trước rồi mới xác nhận thông tin sau. Hành vi này thường dẫn đến việc giá cả giảm đột ngột.

Các đợt bán tháo ồ ạt đẩy giá xuống, và khi những người khác thấy giá giảm, họ cũng hoảng loạn và bán tháo theo. Phản ứng dây chuyền có thể biến một tin đồn đơn giản hoặc một tiêu đề phóng đại thành một đợt suy thoái thị trường toàn diện, dẫn đến thanh lý hàng loạt.

Dự án nhỏ đối mặt nguy cơ mất thanh khoản và niềm tin

Đối với các dự án đặc biệt là các dự án nhỏ hơn, FUD có thể là mối đe dọa hiện hữu:

• Mất thanh khoản: Khi các nhà giao dịch bán tài sản nắm giữ của họ và các nhà đầu tư mới tránh dự án, khối lượng giao dịch khả dụng cạn kiệt. Điều này làm cho tài sản khó giao dịch hơn và dễ bị biến động giá lớn hơn.
• Xói mòn niềm tin: FUD tấn công trực tiếp vào niềm tin mà cộng đồng và nhà đầu tư dành cho đội ngũ, công nghệ hoặc khả năng tồn tại trong tương lai của dự án. Việc mất niềm tin này rất khó và tốn thời gian để xây dựng lại.

Từ đó, khi sự nghi ngờ lan rộng, nhiều người thích đứng ngoài cuộc, điều này làm giảm hoạt động giao dịch và dòng vốn đổ vào thị trường crypto.

Ai đứng sau các đợt FUD lớn trong thị trường crypto?

Dưới đây là những tác giả đứng đằng sau các đợt FUD lớn mà bạn nên biết, mỗi tác nhân sẽ hướng tới mục đích khác nhau, vì vậy các nhà giao dịch cần hết sức cẩn thận.

Tác nhân đứng sau các đợt FUD lớn

Cá voi, tổ chức và chiến lược dìm giá gom hàng

Những kẻ thao túng thị trường như các cá voi, tổ chức và cá nhân sử dụng các chiến lược thao túng giá để kiếm lợi nhuận tài chính. Cách mà họ tạo ra FUD như sau:

• Cá voi: Đây là những cá nhân hoặc tổ chức nắm giữ một lượng lớn crypto, họ có thể kích hoạt FUD bằng cách bán một lượng lớn tài sản để làm sụp đổ giá, hoặc lan truyền tin đồn để gây ra tình trạng bán tháo hoảng loạn trong số các nhà đầu tư nhỏ hơn. Sau đó, họ có thể mua lại tài sản với giá thấp hơn, tích lũy thêm cổ phần.
• Tổ chức: Điều này có thể bao gồm từ các nhóm ẩn danh đến những người bán khống nổi tiếng. Một số tổ chức có thể lan truyền tin tức hoặc tin đồn tiêu cực về một dự án cụ thể hoặc toàn bộ thị trường để thu lợi từ sự suy thoái sau đó.
• Chiến lược dìm giá gom hàng: Những người tham gia thị trường sử dụng nhiều chiến thuật thao túng khác nhau, mục tiêu chính của những chiến lược này là thao túng tâm lý thị trường, đẩy giá tài sản xuống và cho phép những người dàn dựng tích lũy nhiều tài sản hơn với chi phí thấp hơn.

Như vậy có thể thấy các cá voi và tổ chức tạo FUD để thao túng tâm lý, dìm giá thị trường nhằm gom tài sản giá rẻ.

Cơ quan quản lý và truyền thông tạo hiệu ứng domino

Không chỉ riêng nhóm tác nhân trên, mà nguồn gốc chính tạo ra của FUD có thể kể đến:

• Các cơ quan chính phủ và cơ quan quản lý: Các thông báo chính thức hoặc tin đồn về các quy định, hạn chế hoặc lệnh cấm hoàn toàn sắp tới của chính phủ từ trước đến nay luôn là nguồn gốc chính của FUD. Hành động của các thực thể như chính phủ Trung Quốc cấm khai thác tiền điện tử hoặc Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Hoa Kỳ (SEC) đệ đơn kiện các sàn giao dịch có thể gây ra biến động thị trường đáng kể khi các nhà đầu tư phản ứng với các tác động pháp lý hoặc hoạt động tiềm tàng. 
• Các dự án hoặc tổ chức cạnh tranh: Trong một thị trường cạnh tranh khốc liệt, một số dự án đối thủ hoặc thậm chí các tổ chức tài chính truyền thống có thể tung ra các chiến dịch FUD (Fair, Uncertainty, Doubt – Tin đồn, Gây hoang mang, Tự lừa dối) để làm suy giảm lòng tin vào đối thủ và hướng các nhà đầu tư đến với các sản phẩm của riêng họ.
• Thông tin sai lệch và tin đồn chung: FUD cũng có thể phát sinh từ sự hiểu lầm đơn giản về công nghệ phức tạp hoặc sự lan truyền nhanh chóng của thông tin sai lệch và tin đồn trên các nền tảng truyền thông xã hội.

Tóm lại, FUD lợi dụng tâm lý con người và việc ra quyết định dựa trên cảm xúc, dễ dàng trở thành nạn nhân của việc bán tháo hoảng loạn do nó gây ra.

Cơ chế lan truyền FUD trên thị trường crypto

Thông tin gây hoang mang (FUD) thường bắt đầu bằng một tin nhắn duy nhất – nhưng chỉ trong vài giờ, nó có thể làm thay đổi tâm lý thị trường toàn cầu.

Cơ chế lan truyền FUD trên thị trường crypto

Mạng xã hội và cộng đồng trở thành chất xúc tác

Mạng xã hội (Twitter, Reddit và Telegram) và cộng đồng trực tuyến đóng vai trò là chất xúc tác quan trọng cho việc lan truyền FUD. Bản chất phi tập trung và nhanh chóng của các nền tảng này cho phép các tuyên bố chưa được xác minh và thông tin sai lệch có chủ ý lan truyền nhanh chóng, thường được khuếch đại bởi các bài đăng mang tính cảm xúc và những kẻ xấu. 

Môi trường này khiến các cá nhân khó phân biệt được thông tin chính xác với sự thao túng có chủ ý, góp phần gây ra sự biến động thị trường và sự hoảng loạn của nhà đầu tư.

Từ tin đồn nhỏ đến làn sóng bán tháo hàng loạt

FUD thường bắt đầu bằng một sự kiện nhỏ, chẳng hạn như sự cố kỹ thuật trên sàn giao dịch, một bài đăng trên mạng xã hội của một nhân vật có ảnh hưởng đặt câu hỏi về tính khả thi của một dự án, hoặc một câu chuyện tin tức chưa được xác minh về quy định tiềm năng.

Bản chất 24/7 của giao dịch tiền điện tử góp phần tạo ra bầu không khí cảnh giác liên tục và biến động cảm xúc. Khi tin đồn lan truyền, nỗi sợ hãi của nhà đầu tư tăng lên nhanh chóng. Nỗi sợ hãi kích hoạt phản ứng tâm lý mạnh mẽ, lấn át phân tích lý trí và khiến các cá nhân đưa ra quyết định bốc đồng để thoát ra trước khi quá muộn.

Khi càng nhiều người bán tháo trong hoảng loạn, giá sẽ giảm. Sự sụt giảm này thường được coi là bằng chứng đối với những người đến sau rằng tin đồn ban đầu là đúng (thiên kiến ​​xác nhận), ngay cả khi không có bằng chứng thực tế.

Các vụ FUD nổi bật từng làm rung chuyển thị trường crypto

Sau đây là những vj FUD nổi tiếng nhất trong lịch sử, từng làm rung chuyển thị trường crypto toàn thế giới.

Các vụ FUD nổi bật từng làm rung chuyển thị trường crypto

Bitcoin và chuỗi FUD kéo dài từ Trung Quốc

Chuỗi FUD bao gồm nhiều hành động và thông báo pháp lý leo thang cụ thể:

• 2013: Lệnh cấm ngân hàng ban đầu Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc (PBoC) đã cấm các ngân hàng trong nước xử lý các giao dịch Bitcoin, dẫn đến sự sụt giảm mạnh về giá.
• 2014: Tin đồn cấm sàn giao dịch Những tin đồn sai sự thật về lệnh cấm hoàn toàn đối với tất cả các sàn giao dịch đã gây ra thêm sự hoảng loạn trên thị trường và một thị trường gấu kéo dài.
• 2017: Đàn áp ICO và sàn giao dịch Trung Quốc đã cấm các đợt chào bán tiền điện tử ban đầu (ICO) và ra lệnh cho các sàn giao dịch tiền điện tử trong nước đóng cửa hoặc chuyển ra nước ngoài. Điều này dẫn đến việc giá Bitcoin giảm ngay lập tức 8% chỉ trong một ngày. 2018-2019: Hạn chế khai thác và giao dịch Các hạn chế mới đã được áp đặt đối với cả hoạt động giao dịch và quá trình khai thác Bitcoin tiêu tốn nhiều năng lượng.
• 2021: Cuộc di cư khai thác lớn và lệnh cấm giao dịch Sự kiện có tác động mạnh nhất xảy ra vào năm 2021 khi Trung Quốc phát động một chiến dịch trấn áp nghiêm ngặt trên toàn quốc đối với tất cả các hoạt động khai thác tiền điện tử, với lý do bảo tồn năng lượng và lo ngại về ổn định tài chính. 

Điều này đã buộc Cuộc di cư khai thác lớn của Trung Quốc khi các thợ mỏ di chuyển ra toàn cầu và dẫn đến việc Bitcoin mất gần một nửa giá trị chỉ trong vài tuần. Đồng thời, tất cả các giao dịch liên quan đến tiền điện tử đều chính thức bị tuyên bố là bất hợp pháp.

Binance đối mặt FUD pháp lý từ SEC

Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Hoa Kỳ (SEC) đã chính thức bác bỏ vụ kiện chống lại sàn giao dịch tiền điện tử Binance và người sáng lập Changpeng Zhao. Cơ quan này đã đệ trình một thỏa thuận chung với Binance, xác nhận việc tự nguyện rút lại vụ kiện, vốn bắt nguồn từ năm 2023.

Diễn biến chính:

• 2023: SEC đã đệ đơn kiện Binance, cáo buộc cung cấp dịch vụ chứng khoán trái phép, không đăng ký sàn giao dịch, và trộn lẫn tiền khách hàng, gây ra sự lo lắng lớn cho thị trường tiền số.
• 2023-2024: Changpeng Zhao (CZ) đã nhận tội và từ chức CEO, Binance bị phạt nặng, nhưng vụ kiện chính với SEC vẫn tiếp diễn.
• 2025: SEC chính thức rút một số đơn kiện khỏi Binance, báo hiệu sự thay đổi trong chiến lược pháp lý, tạo cảm giác tích cực hơn cho cộng đồng.

Động thái này chấm dứt một trong những vụ kiện thực thi luật tiền điện tử nổi bật nhất từ ​​chính quyền tiền nhiệm. Vụ án này từng là biểu tượng quan trọng của chiến dịch siết chặt quy định đối với tài sản kỹ thuật số dưới thời SEC của Biden.

USDT mất peg và khủng hoảng niềm tin stablecoin

Tether (USDT), đồng tiền ổn định lớn nhất theo vốn hóa thị trường, đã phải đối mặt với các tin đồn thất thiệt FUD và các sự kiện mất giá nhỏ trong suốt lịch sử của mình, thường liên quan đến những lo ngại về tính đầy đủ và minh bạch của dự trữ. Các sự kiện USDT mất peg đáng nhắc đến bao gồm:

• Tháng 5 năm 2021: USDT mất neo xuống 0,84 USD do ảnh hưởng của COVID-19, gây thanh lý lớn hợp đồng tương lai, bộc lộ rủi ro về thanh khoản và dự trữ.
• Tháng 5 năm 2022 (UST): Sụp đổ của stablecoin thuật toán UST (TerraUSD) kéo theo LUNA, gây thiệt hại hàng chục tỷ USD, làm lung lay niềm tin vào stablecoin nói chung và kéo theo cả các stablecoin khác như USDT và USDC giảm giá.
• Tháng 3 năm 2023 (USDC): USDC mất neo do lo ngại về dự trữ mắc kẹt, dù đã phục hồi khi thông tin rõ ràng hơn.

Ngoài ra còn có các lần depeg ngắn hạn khác, USDT cũng đôi khi giảm giá ngắn hạn (ví dụ về 0,95 USD) khi thị trường hoảng loạn, cho thấy sự nhạy cảm của nó. 

Cách hạn chế ảnh hưởng của FUD khi đầu tư crypto

Để hạn chế ảnh hưởng do FUD gây ra, nhà đầu tư crypto cần nắm vững những phương pháp cốt lõi nhất sau đây, như vậy mới có thể giúp bạn tránh trở thành nạn nhân của nó.

Cách hạn chế ảnh hưởng của FUD khi đầu tư crypto

Kỷ luật giao dịch và quản trị rủi ro

Kỷ luật là nền tảng của thành công đầu tư dài hạn. Nó giúp bạn bám sát chiến lược của mình ngay cả khi thị trường biến động.

• Lập kế hoạch giao dịch bằng văn bản: Trước khi đầu tư bất kỳ khoản vốn nào, hãy xác định điểm vào và điểm ra, mục tiêu lợi nhuận và mức cắt lỗ.
• Tránh các quyết định bốc đồng: FUD thường dẫn đến bán tháo hoảng loạn hoặc mua FOMO (sợ bỏ lỡ cơ hội). Hãy tuân thủ kế hoạch đã định trước của bạn và tránh thực hiện những thay đổi đáng kể dựa trên những biến động ngắn hạn của thị trường hoặc tâm lý trên mạng xã hội 
• Thực hành tính kiên nhẫn: Tránh kiểm tra giá liên tục và tập trung vào tiềm năng dài hạn của các khoản đầu tư của bạn, như đã được xác định trong luận điểm ban đầu của bạn.

Bên cạnh đó, quản lý rủi ro hiệu quả bảo vệ vốn của bạn và đảm bảo bạn có thể vượt qua những đợt suy thoái của thị trường mà không bị buộc phải bán lỗ.

• Đa dạng hóa danh mục đầu tư của bạn: Không nên bỏ tất cả tiền của bạn vào một loại tiền điện tử duy nhất.
• Xác định quy mô vị thế phù hợp: Không bao giờ đầu tư nhiều hơn số tiền bạn có thể mất. Một quy tắc chung là chỉ phân bổ một tỷ lệ nhỏ trong tổng danh mục đầu tư của bạn cho bất kỳ tài sản nào có tính biến động cao.
• Thường xuyên tái cân bằng danh mục đầu tư: Định kỳ xem xét và điều chỉnh các khoản nắm giữ của bạn để duy trì phân bổ tài sản mục tiêu.

Bằng cách kết hợp các yếu tố này, bạn có thể tạo ra một phương pháp đầu tư có cấu trúc, dựa trên quy tắc, giúp giảm thiểu những cạm bẫy cảm xúc của FUD và giúp bạn tập trung vào các mục tiêu tài chính dài hạn của mình.

Tư duy DYOR và lọc nhiễu thông tin

Giảm thiểu tác động của FUD đòi hỏi phải phát triển một phương pháp nghiên cứu có cấu trúc và một bộ lọc hiệu quả cho nhiễu thông tin. Điều này đòi hỏi phải phát triển tư duy: Do your own research (DYOR).

Thay vì dựa vào cảm xúc trên mạng xã hội, tư duy DYOR bao gồm:

• Hiểu các yếu tố cơ bản: Đánh giá sách trắng của dự án, đội ngũ, công nghệ và trường hợp sử dụng thực tế.
• Phân tích Tokenomics: Xem xét cách phân phối token tiền điện tử, lịch trình cung cấp và các cơ chế được thiết kế để duy trì giá trị của nó.
• Đánh giá dữ liệu thị trường: Sử dụng các nguồn đáng tin cậy như CoinMarketCap hoặc CoinGecko để phân tích khối lượng giao dịch, vốn hóa thị trường và biến động giá trong quá khứ.

Không gian tiền điện tử đang tràn ngập nhiễu loạn. Lọc thông tin đòi hỏi một phương pháp tiếp cận có kỷ luật đối với việc tiêu thụ thông tin:

• Xác định nguồn đáng tin cậy: Ưu tiên thông tin từ các hãng tin tức đã được thiết lập và có uy tín, các trang web chính thức của dự án và các nhà phân tích được kính trọng với thành tích đã được chứng minh. Cẩn trọng với các nguồn ẩn danh trên mạng xã hội.
• Phân biệt sự thật với ý kiến: Tìm kiếm phân tích dựa trên dữ liệu và báo cáo khách quan. Hãy hoài nghi về thông tin sử dụng lối nói cường điệu hoặc được thiết kế để gợi lên phản ứng cảm xúc mạnh mẽ.
• Tránh các buồng vọng âm: Tìm kiếm các quan điểm đa dạng và ý kiến ​​trái chiều.
• Cân nhắc thời gian của thông tin: Nhận ra rằng thông tin cũ có thể không còn phù hợp trong thị trường tiền điện tử phát triển nhanh chóng.

Càng hiểu rõ thị trường, bạn càng ít có khả năng hoảng loạn trong những chu kỳ giảm giá. Kiến thức vững chắc giúp giảm bớt nỗi sợ hãi và hỗ trợ đưa ra những quyết định sáng suốt.