Chơi margin chứng khoán là gì? Cách sử dụng margin thông minh cho nhà đầu tư

Trong lĩnh vực đầu tư chứng khoán, margin được ví như con dao hai lưỡi, bởi vì nó vừa là đòn bẩy tài chính giúp khuếch đại lợi nhuận nhưng cũng vừa là rủi ro khiến tài khoản tụt dốc không phanh nếu không được kiểm soát tốt. 

Bài viết hôm nay của Backcomhub sẽ giải thích rõ chơi margin chứng khoán là gì, bản chất của hành động vay margin và nhiều thông tin khác, giúp nhà đầu tư tự tin, áp dụng thành công công thức “liều ăn nhiều”.

Chơi margin chứng khoán và cho vay margin là gì?

Chơi margin và cho vay margin chứng khoán là gì?

Chơi margin hay vay margin bản chất là như nhau, nhà đầu tư chứng khoán cần nắm vững khái niệm trước khi bắt đầu tham gia giao dịch, bởi vì khái niệm chính là nguyên tắc cốt lõi nhất.

Nếu bạn muốn hiểu theo góc nhìn chuẩn thuật ngữ và cơ chế tổng thể, có thể đọc thêm chứng khoán margin là gì để nắm rõ cách giao dịch ký quỹ vận hành trên thị trường.

Định nghĩa chơi margin trong chứng khoán

Hiểu đơn giản, chơi margin là vay tiền từ công ty chứng khoán để mua cổ phiếu với giá trị lớn hơn số vốn tự có. Như vậy, margin cho phép các nhà đầu tư mua được nhiều cổ phiếu hơn số tiền họ có thể chi trả, từ đó khuếch đại sức mua của họ. 

Số tiền vay được gọi là khoản vay ký quỹ, được bảo đảm bằng chính các cổ phiếu đã mua, đóng vai trò là tài sản thế chấp cho khoản vay. Margin là con dao hai lưỡi, hiệu quả phụ thuộc vào diễn biến thị trường và khả năng quản lý của nhà đầu tư.

Bản chất của hoạt động cho vay margin

Bản chất cốt lõi của hoạt động vay margin đó là cho phép bạn sử dụng đòn bẩy, sử dụng vốn vay để thu lợi nhuận có khả năng cao hơn lãi suất phải trả cho khoản vay. Nó có thể làm tăng đáng kể lợi nhuận khi giá cổ phiếu tăng, tuy nhiên, chính đòn bẩy này cũng có thể làm trầm trọng thêm thua lỗ nếu giá cổ phiếu giảm. 

Rủi ro này phát sinh vì nhà đầu tư phải chịu trách nhiệm trả lại khoản vay ký quỹ bất kể hiệu suất của cổ phiếu như thế nào.

Ở góc độ công ty chứng khoán, cho vay margin là gì không chỉ là cấp vốn, mà còn gắn với quản trị rủi ro và danh mục cổ phiếu được phép ký quỹ.

Mối quan hệ giữa nhà đầu tư và công ty chứng khoán

Bởi vì bản chất của margin là vay tiền và thế chấp, vì vậy mối quan hệ giữa nhà đầu tư và công ty chứng khoán là mối quan hệ: Cho vay – Đi vay.

Công ty chứng khoán là đối tượng cung cấp vốn, cho nhà đầu tư vay tiền để mua chứng khoán, với hạn mức được quy định. Ngược lại, nhà đầu tư là đối tượng sử dụng vốn, dùng vốn vay và vốn tự có để mua số cổ phiếu lớn hơn. Họ có trách nhiệm hoàn trả tiền vay, cả gốc lẫn lãi cho công ty chứng khoán.

Cơ chế hoạt động của giao dịch margin chứng khoán

Cơ chế hoạt động của chơi chứng khoán margin là gì?

Sau khi đã hiểu về định nghĩa tổng quan chơi margin và bản chất cốt lõi của việc vay margin trong chứng khoán, thì cơ chế hoạt động cũng là một khía cạnh quan trọng mà nhà đầu tư cần quan tâm.

Nguồn vốn cho vay margin

Nguồn vốn cho vay margin chủ yếu đến từ hai nguồn chính là tiền tự có của các công ty chứng khoán và huy động vốn từ bên ngoài. Trong đó vốn tự có là nguồn vốn nội tại, được đầu tư trực tiếp bởi chủ sở hữu công ty và lợi nhuận giữ lại. 

Tuy nhiên, nguồn vốn tự có thường không đủ cho quy mô lớn, nên các công ty tìm cách huy động thêm, chủ yếu là vay từ ngân hàng, phát hành trái phiếu hoặc tiền ký quỹ từ nhà đầu tư.

Tỷ lệ vay và sức mua margin

Theo quy định chung, tỷ lệ vay margin tối đa của nhà đầu tư có tài khoản ký quỹ thường là 1:2, có nghĩa là vay gấp đôi khoản vốn tự có. Tuy nhiên, mức tỷ lệ vay có thể cao hơn tùy thuộc vào quy định của mỗi công ty chứng khoán. 

Tỷ lệ vay ảnh hưởng trực tiếp đến sức mua margin, sức mua là số tiền tối đa mà nhà đầu tư có thể sử dụng để mua chứng khoán (đã bao gồm vốn tự có). 

Lãi suất và chi phí sử dụng margin

Mặc dù lãi suất vay phụ thuộc vào từng công ty môi giới, nhưng nhìn chung lãi suất margin thường dao động từ khoảng 3,5% đến hơn 10% mỗi năm. Lãi suất được tính dựa trên số dư nợ của bạn và thường được phân bậc, nghĩa là bạn vay càng nhiều, lãi suất càng thấp.

Chi phí sử dụng margin chủ yếu là lãi vay, ngoài ra nhà đầu tư cần trả thêm một số khoản phí khác như: phí giao dịch, phí duy trì tài khoản và các khoản phí tiềm năng (phí cầm cố/giải phóng cầm cố, phí quản lý/sàn giao dịch và phí mở/gia hạn).

Quy trình giải ngân và quản lý khoản vay

Quy trình giải margin là thủ tục mà công ty chứng khoán cấp vốn vay đã được phê duyệt cho nhà đầu tư, thường là theo từng giai đoạn, sau khi đáp ứng các điều kiện cụ thể. Quá trình này bao gồm việc mở tài khoản margin và đáp ứng các yêu cầu ký quỹ ban đầu, các chứng khoán đã mua đóng vai trò là tài sản thế chấp cho khoản vay.

Nhà đầu tư cần phải quản lý khoản vay margin chặt chẽ, đặc biệt khi thị trường biến động để tránh rủi ro nhận  yêu cầu bổ sung ký quỹ (margin call).

Lợi ích khi chơi chứng khoán bằng margin

Lợi ích khi chơi margin chứng khoán là gì?

Nếu nhà đầu tư biết cách sử dụng margin đúng cách, có chiến lược rõ ràng, thì margin chính là vũ khí cực đỉnh cao dành cho bạn.

Khuếch đại sức mua

Lợi ích cốt lõi của vay margin trong chứng khoán là khuếch đại sức mua, nhờ cơ chế cho phép nhà đầu tư mua nhiều cổ phiếu hơn số vốn hiện có. Margin giúp tăng vốn có sẵn trong tài khoản ngay lập tức, giúp nhà đầu tư có thể mua nhiều cổ phiếu hoặc nhiều loại chứng khoán hơn.

Tối ưu hiệu quả sử dụng vốn

Khi nhà đầu tư sử dụng margin, họ không cần phải chờ tài khoản đủ tiền, thì vẫn có thể tham gia đầu tư ngay lập tức, không bỏ lỡ các nhịp tăng giá ngắn hạn. Tận dụng cơ hội triệt để, margin thực sự là công cụ mạnh mẽ giúp tối ưu vốn hiệu quả.

Gia tăng lợi nhuận trong xu hướng thuận lợi

Giao dịch margin chứng khoán giúp nhà đầu tư mua được khối lượng lớn hơn với số vốn nhỏ hơn, từ đó khuếch đại đòn bẩy. Điều này có thể giúp bạn thu lợi nhuận ngay cả từ những biến động nhỏ của thị trường dù vốn trong tài khoản giao dịch thấp.

Rủi ro và mặt trái khi sử dụng margin

Rủi ro và mặt trái khi sử dụng margin

Mặt trái của những lợi ích như trên là các rủi ro về thua lỗ, bởi vì khi bạn đã vay tiền từ nhà môi giới, bạn cần phải trả lãi suất theo thỏa thuận.

Áp lực lãi vay và chi phí phát sinh

Vay margin cũng giống như vay tiền thông thường, bạn phải trả lãi suất cho số tiền đã vay. Lãi suất sẽ được cộng vào tài khoản của bạn cho đến khi bạn thanh toán hết khoản vay. Khi lãi suất tiếp tục tích lũy, mức nợ của bạn sẽ tăng lên. Nợ càng lớn, lãi suất càng tăng, và cứ thế tiếp diễn. 

Do đó, áp lực lãi vay và các chi phí phát sinh khác là điều không thể tránh khỏi, vì vậy bạn nên thanh toán khoản nợ càng sớm càng tốt để tránh phải trả thêm lãi suất.

Rủi ro thua lỗ khuếch đại

Luôn nhớ rằng, rủi ro đòn bẩy khi vay margin luôn rình rập bạn. Giao dịch ký quỹ có thể khuếch đại khoản lỗ của bạn một cách đáng kể, đặc biệt khi thị trường có sự chuyển biến xấu. Nếu giá cổ phiếu giảm, số tiền bạn mất không chỉ là phần vốn tự có mà còn bao gồm cả phần tiền vay, khiến mức lỗ lớn hơn cả số vốn tự có ban đầu.

Nguy cơ call margin và force sell

Nếu giá trị các chứng khoán bạn dùng làm tài sản thế chấp cho khoản vay ký quỹ giảm xuống dưới mức vốn chủ sở hữu tối thiểu, tài khoản của bạn có thể bị gọi ký quỹ bổ sung. Có nghĩa là bạn cần phải thêm tiền mặt hoặc chứng khoán vào tài khoản để tăng vốn chủ sở hữu. 

Nếu bạn không hành động kịp thời, công ty chứng khoán có thể bán các chứng khoán bạn sở hữu mà không cần thông báo cho bạn để tăng vốn chủ sở hữu trong tài khoản của bạn.

Khi tỷ lệ an toàn bị vi phạm, call margin là gì sẽ quyết định việc bạn phải bổ sung vốn hay đối mặt với nguy cơ bị bán giải chấp.

Ảnh hưởng tâm lý khi dùng đòn bẩy

Sử dụng margin tác động rất lớn đến tâm lý của nhà đầu tư, nhất là khi thị trường bất lợi, nhà đầu tư thường mất phương hướng, sợ hãi và hoảng loạn. Việc lo sợ nhận thông báo call margin hoặc force cell khiến bạn luôn phải đối mặt với tâm lý thua lỗ, bị thanh lý, tạo ra gánh nặng tâm lý nặng nề.

Khi nào nên và không nên chơi margin chứng khoán

Khi nào nên và không nên chơi margin chứng khoán?

Không phải nhà đầu tư nào cũng nên vay margin chứng khoán, mà bạn cần phải xem xét thật chi tiết mọi phương diện trước khi ra quyết định.

Điều kiện thị trường phù hợp với margin

Giao dịch ký quỹ hiệu quả nhất khi thị trường, hoặc một loại chứng khoán được dự đoán sẽ tăng giá, bởi vì đòn bẩy khuếch đại lợi nhuận, cho phép nhà giao dịch hưởng lợi nhiều hơn từ các biến động giá tích cực với ít vốn ban đầu hơn.

Bên cạnh đó, khi thị trường biến động nhưng có hướng đi rõ ràng thì các nhà giao dịch có kinh nghiệm có thể sử dụng ký quỹ để tận dụng các biến động giá ngắn hạn đáng kể trong một thị trường biến động.

Nhóm nhà đầu tư nên hạn chế dùng margin

Các nhà đầu tư thuộc nhóm phân loại sau nên tránh hoặc hạn chế vay margin:

• Nhà đầu tư mới bắt đầu: Những khoản lỗ lớn và sự phức tạp của lệnh gọi ký quỹ có thể gây khó khăn nếu bạn không có đủ kinh nghiệm.
• Nhà đầu tư có khả năng chịu rủi ro thấp: Khả năng thua lỗ đáng kể của margin có thể khiến nhà đầu tư yếu tâm lý đưa ra quyết định sai lầm.
• Người tiết kiệm dài hạn: Bởi vì sự sụt giảm đột ngột của thị trường có thể dẫn đến việc thanh lý khiến vì vậy margin không lý tưởng dành cho nhà đầu tư có mục tiêu tiêu dài hạn.

Các sai lầm phổ biến khi sử dụng margin

Dưới đây là danh sách những sai lầm phổ biến nhất mà các nhà giao dịch ký quỹ thường mắc phải:

• Không hiểu rõ cơ chế hoạt động: Điều này có vẻ hiển nhiên nhưng vẫn có nhiều người nhìn thấy cơ hội tăng lợi nhuận và lao vào mà không hiểu rõ mình đang làm gì.
• Không quản lý rủi ro: Bạn không chỉ cần nhận thức được cách phân bổ tiền của mình, mà còn cần chú ý đến cách phân bổ rủi ro.
• Cho rằng giá tài sản sẽ luôn tăng: Thời kỳ tốt đẹp không kéo dài mãi mãi, thị trường tăng giá luôn có xu hướng giảm. Nếu bạn đầu tư như thể điều đó sẽ không bao giờ xảy ra, bài học cảnh tỉnh sẽ rất đắt giá.
• Đầu tư vào các tài sản có lợi nhuận thấp: Khoản đầu tư của bạn cần phải sinh lời nhiều hơn mức lãi suất margin, vì vậy bạn không nên sử dụng đòn bẩy để đầu tư vào một chứng khoán có tỷ suất lợi nhuận kỳ vọng thấp hơn mức lãi suất margin mà bạn phải trả.

So sánh đầu tư thường và đầu tư margin

So sánh đầu tư thường và đầu tư margin

Đầu tư thông thường và đầu tư có sử dụng margin có nhiều điểm khác biệt nhau, vì vậy bạn nên hiểu rõ cơ chế hoạt động và rủi ro để lựa chọn phương án phù hợp nhất.

Khác biệt về vốn và sức mua

Đầu tư thường hiểu đơn giản là sử dụng 100% vốn tự có, vì vậy hình thức đầu tư này có sức mua chỉ bằng 1 lần vốn tự có, an toàn nhưng lại hạn chế tăng trưởng.

Trái lại, nhà đầu tư vay ký quỹ sử dụng nguồn vốn bằng cách đi vay thêm từ công ty chứng khoán, vì vậy, cộng với số vốn hiện có trong tài khoản, sức mua của nhà đầu tư được khuếch đại đáng kể, đa dạng danh mục đầu tư hơn.

Khác biệt về lợi nhuận và rủi ro

Bên cạnh vốn và sức mua, giữa hai hình thức đầu tư này còn có sự khác biệt về lợi nhuận và rủi ro. Nếu như đầu tư thường lợi nhuận tăng trưởng cùng với giá cổ phiếu, giới hạn theo vốn, thì lợi nhuận từ margin được khuếch đại đáng kể, tăng nhanh hơn khi giá tăng, nhưng giảm cũng nhanh hơn khi giá giảm.

Bên cạnh đó, vay margin có mức rủi ro cao hơn so với đầu tư thường, bởi vì bạn có thể mất không chỉ vốn ban đầu mà còn có thể nợ thêm nếu thị trường giảm mạnh.

Margin phù hợp với chiến lược nào?

Sử dụng margin sẽ phù hợp với các chiến lược cốt lõi sau:

• Mua ký quỹ: Sử dụng vốn vay để mua thêm tài sản, lý tưởng khi dự đoán giá sẽ tăng.
• Bán khống: Vay và bán chứng khoán, hy vọng mua lại chúng với giá rẻ hơn sau này, hoàn hảo cho thị trường giảm giá.
• Giao dịch dựa trên sự kiện: Sử dụng ký quỹ để khuếch đại lợi nhuận từ những biến động giá dự kiến ​​từ tin tức hoặc báo cáo.

Tạm kết

Như vậy có thể thấy giao dịch margin vừa giúp tối đa lợi nhuận nhưng cũng vừa tiềm ẩn rủi ro thua lỗ lớn. Nếu biết cách sử dụng và phòng tránh tác hại từ margin, bạn sẽ có cơ hội tận hưởng trọn vẹn sự thăng trầm của giao dịch ký quỹ. Muốn như vậy, hãy nắm vững kiến thức về khái niệm chơi margin chứng khoán là gì, ưu nhược điểm và cơ chế hoạt động của nó. 

Nếu bạn thấy bài viết này hay, đừng quên ghé thăm website của Backcomhub để cập nhật những tin tức mới nhất về thị trường chứng khoán ngay hôm nay!