BINANCE
BYBIT
BINGX
BITGET
EXNESS
OKX
XM
HFM
GATE.IO
MEXC
KUCOIN
VANTAGE
Mua Margin là gì? Đây là khái niệm rất quan trọng trong chứng khoán nhưng nhiều người vẫn còn chưa thực sự hiểu rõ về nó. Bài viết dưới đây của Backcomhub sẽ gửi đến bạn những thông tin quan trọng về định nghĩa, cách thức hoạt động, cách sử dụng hiệu quả nhất mà không phải ai cũng biết.
Mua margin là gì trong chứng khoán?
Việc hiểu rõ khái niệm về mua Margin là bước đầu quan trọng để nhà đầu tư có thể áp dụng một cách tối ưu nhất.
Định nghĩa mua margin là gì?
Mua margin là gì?
Mua margin (mua ký quỹ) là hình thức mà nhà đầu tư vay tiền từ công ty chứng khoán để mua cổ phiếu, làm đòn bẩy tài chính trong đầu tư. Nghĩa là bạn sẽ phải cung cấp tài sản thế chấp, thường là với người môi giới để vay vốn mua chứng khoán. Tài sản thế chấp được nhà đầu tư sử dụng đối với hình thức này là cổ phiếu hoặc tiền mặt.
Về cơ bản, mua margin có nghĩa là á nhân đang đầu tư bằng tiền vay mượn, bên cạnh nhiều lợi ích nhất định, hình thức này vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro. Lợi nhuận và thua lỗ có thể đều bị khuếch đại, vì vậy điều cần thiết là phải có nhận thức được các rủi ro có thể xảy ra.
Mua margin chỉ thực hiện được khi bạn giao dịch trên tài khoản giao dịch ký quỹ là gì – nơi công ty chứng khoán theo dõi nợ vay, tài sản đảm bảo và tỷ lệ an toàn của tài khoản.
Vì sao mua margin thường bị hiểu sai?
Nhiều người mới gia nhập thị trường chứng khoán thường vẫn hiểu sai về việc mua margin. Người mới dùng margin nghĩ rằng nó là đòn bẩy an toàn, nguyên nhân xuất phát từ quan niệm sai lầm rằng đây là công cụ mang về lợi nhuận khủng. Tuy nhiên, lợi nhuận cao đi kèm với khả năng thua lỗ tương tự, khi nhà đầu tư không lường trước được chi phí lãi vay, rủi ro bán giải chấp (call margin), thì có thể dẫn đến nguy cơ thua lỗ lớn, đặc biệt nếu thị trường biến động mạnh.
Cơ chế hoạt động của mua margin
Cơ chế hoạt động của mua margin là gì?
Liên quan đến cơ chế hoạt động của mua margin có rất nhiều kiến thức nền tảng mà mọi nhà đầu tư cần phải nằm lòng.
Khi bạn mua cổ phiếu bằng tiền vay, tài khoản sẽ phát sinh nợ margin là gì (nợ gốc + lãi) và khoản nợ này vẫn tăng nếu giữ lệnh lâu hoặc cổ phiếu đi ngang.
Tỷ lệ ký quỹ ban đầu và ký quỹ duy trì là gì?
Initial margin (tỷ lệ vay ban đầu) là số tiền tối thiểu cần thiết để mở giao dịch margin. Trong khí đó, maintenance margin (ngưỡng duy trì an toàn) là số vốn tối thiểu phải được duy trì để giữ cho tài khoản ở trạng thái tốt. Hai khái niệm này có quan hệ trực tiếp với call margin (lệnh gọi ký quỹ), nó xảy ra khi giá trị tài sản của bạn có tỷ lệ an toàn xuống dưới ngưỡng quy định do công ty chứng khoán yêu cầu.
Ví dụ: Nếu tỷ lệ ký quỹ ban đầu là 50%, bạn muốn mua cổ phiếu với giá 20,000 USD, bạn cần tối thiểu 10,000 USD trong tài khoản, và bạn sẽ vay 10,000 USD còn lại. Trong trường hợp công ty chứng khoán yêu cầu bạn duy trì vốn tối thiểu 30% trong tài khoản ký quỹ, nhưng bạn không đảm bảo mức yêu cầu này thì bạn sẽ nhận được lệnh gọi kỹ quỹ, yêu cầu nạp thêm tài sản thế chấp hoặc giảm số tiền vay.
Lãi suất margin ảnh hưởng thế nào đến tài khoản?
Các nhà đầu tư khi vay tiền phải trả lãi cho công ty chứng khoán. Mỗi công ty sẽ đưa ra các mức lãi suất khác nhau, tùy thuộc vào khoản vay. Lưu ý việc tính lãi suất diễn ra hàng ngày, ngay cả khi cổ phiếu đi ngang. Các công ty môi giới thường xử lý bằng cách rút tiền từ tài khoản hàng tháng, nên điều này tạo ra áp lực không nhỏ đối với hiệu suất đầu tư, làm giảm lợi nhuận theo thời gian. Margin càng lâu khiến chi phí càng ăn mòn lợi nhuận.
Trước khi dùng đòn bẩy, bạn nên hiểu rõ phí margin là gì vì chi phí lãi vay sẽ tích lũy theo ngày và bào mòn lợi nhuận nếu giữ lệnh quá lâu.
Ví dụ thực tế về mua margin trong chứng khoán
Ví dụ mua margin là gì trong chứng khoán
Sau đây là những ví dụ thực tế nhất về việc mua margin trong chứng khoán để các bạn dễ dàng hình dung hơn.
Ví dụ mua margin khi cổ phiếu tăng giá
Việc mua margin khi cổ phiếu tăng giá là hình thức đòn bẩy khuyếch đại lợi nhuận. Ví dụ, với 5,000 USD tiền mặt cộng với 5,000 USD từ khoản vay, bạn mua cổ phiếu giá 10,000 USD, nếu cổ phiếu tăng giá lên 20%, bạn sẽ thu về tổng lợi nhuận 2,000 USD, gấp đôi so với việc bạn chỉ mua bằng 5,000 USD tiền mặt thực có.
Mặc dù có thể thấy mua margin khi cổ phiếu tăng giá có thể khuếch đại lợi nhuận, nhưng nó cũng khuếch đại rủi ro đáng kể. Rủi ro cốt lõi đó là nếu giá cổ phiếu đảo chiều đột ngột, bạn sẽ phải đối mặt với khoản lỗ do đòn bẩy gây ra, làm mất nhiều tiền hơn số tiền bạn đầu tư ban đầu.
Ví dụ khi cổ phiếu giảm – call margin xảy ra ra sao?
Trái ngược với trường hợp ở trên, khi cổ phiếu giảm khiến vốn chủ sở hữu cá nhân của bạn giảm xuống dưới mức tối thiểu mà nhà môi giới yêu cầu (ký quỹ duy trì), kéo theo lệnh gọi ký quỹ – call margin sẽ được kích hoạt. Vì vậy, bạn bắt buộc phải nạp thêm tiền mặt hoặc chứng khoán, hoặc nhà môi giới sẽ buộc bạn phải bán cổ phiếu để bù đắp lại khoản vay bị thiếu hụt.
Giả sử nhà đầu tư có 5.000 USD vốn tự có và vay thêm 5.000 USD margin để mua cổ phiếu trị giá 10.000 USD. Khi giá cổ phiếu giảm 10%, tổng tài sản còn 9.000 USD, vốn chủ sở hữu chỉ còn 4.000 USD.
Nếu giá tiếp tục giảm 20–30%, vốn chủ sở hữu nhanh chóng rơi xuống dưới ngưỡng ký quỹ duy trì (maintenance margin). Lúc này, công ty chứng khoán sẽ phát hành call margin, yêu cầu nhà đầu tư nạp thêm tiền trong vòng 1–2 phiên.
Trong trường hợp không bổ sung kịp, hệ thống sẽ force sell cổ phiếu ở mức giá bất lợi để thu hồi khoản vay. Nhà đầu tư không chỉ mất phần lớn vốn mà còn bị “đóng lệnh” đúng lúc thị trường xấu nhất.
Call margin và force sell là gì?
Khái niệm call margin và force sell
Bên cạnh khái niệm về mua margin là gì thì call margin (lệnh gọi ký quỹ) và force sell (bán bắt buộc) cũng là hai định nghĩa quan trọng mà bạn nhất định phải biết.
Call margin là gì và khi nào bị call?
Lệnh gọi ký quỹ – Call margin là yêu cầu của nhà môi giới đối với nhà đầu tư phải nạp thêm tiền vào tài khoản ký quỹ khi tài khoản giảm xuống dưới mức duy trì tối thiểu nhà môi giới quy định. Điều kiện kích hoạt của call margin thường khi giá trị chứng khóa trong tài khoản giảm do thị trường gặp biến động hoặc suy thoái.
Thời gian xử lý rất ngắn, thường chỉ 1-2 phiên, đòi hỏi hành động ngay lập tức, nhà đầu tư phải nạp thêm tiền hoặc bán tài sản để khôi phục giá trị tài khoản. Việc nhà đầu tư không đáp ứng lệnh gọi ký quỹ có thể dẫn đến việc phải thanh lý tài sản để bù đắp khoản thiếu hụt.
Force sell (bán giải chấp) nguy hiểm thế nào?
Có mối quan hệ trực tiếp với call margin, bán giải chấp (force sell) là hành động nhà môi giới sử dụng để bảo vệ mình khỏi những tổn thất có thể phát sinh từ các tài khoản ký quỹ. Force sell là một việc vô cùng nguy hiểm đối với nhà đầu tư, bởi vì nó chủ yếu diễn ra dưới áp lực, lúc thị trường xấu nhất, dẫn đến việc tài sản được bán với giá thấp hơn đáng kể so với giá trị thực tế.
Nhà đầu tư hầu như không có quyền kiểm soát thời điểm hoặc các điều khoản của việc force sell này, dẫn đến tổn hại tài chính rất lớn, kèm theo nguy cơ tiềm tàng của những hậu quả pháp lý.
Ưu điểm và nhược điểm của mua margin là gì?
Ưu và nhược điểm của mua margin
Mua margin vừa tồn tại cả ưu và nhược điểm, các nhà đầu tư cần hiểu rõ cả hai mặt để đưa ra quyết định phù hợp nhất.
Ưu điểm của mua margin
Mua margin dưới góc nhìn chuyên gia mang lại cho nhà đầu tư rất nhiều mặt tích cực, cụ thể như sau:
- Khuếch đại lợi nhuận, có thể thu về lợi nhuận cao hơn nhờ đòn bẩy.
- Tăng sức mua.
- THường linh hoạt hơn các loại khoản vay khác, không có lịch trả nợ cố định, yêu cầu ký quỹ duy trì của nhà môi giới có thể đơn giản hơn hoặc tự động.
- Tối ưu lợi nhuận khi xu hướng tăng rõ ràng.
- Phù hợp với nhà đầu tư giàu kinh nghiệm và tính kỷ luật.
- Việc tăng giá trị tài sản thế chấp có thể làm tăng cơ hội đòn bẩy.
Nhược điểm và rủi ro lớn nhất
Bên cạnh những mặt tích cực kể trên, rủi ro từ giao dịch margin là điều các nhà đầu tư phải cân nhắc:
- Khuếch đại thua lỗ, có thể dẫn đến thua lỗ lớn hơn do đòn bẩy khi chứng khoán giảm, thị trường đảo chiều.
- Phát sinh phí tài khoản và phí lãi suất, tạo áp lực tâm lý cho nhà đầu tư.
- Có thể dẫn đến lệnh gọi ký quỹ, yêu cầu nhà đầu tư phải bổ sung tiền vào tài khoản ký quỹ.
- Có thể bị thanh lý bắt buộc, bán các chứng khoán đã mua, dẫn đến thua lỗ khó kiểm soát.
Có nên mua margin không?
Nên mua margin không?
Mua margin vẫn phù hợp với nhiều trường hợp nhất định, tuy nhiên, đối với nhiều nhà đầu tư thì nên cân nhắc vấn đề này để không gặp rủi ro mất tiền oan.
Trường hợp có thể cân nhắc dùng margin
Bạn nên mua margin khi bạn có nhiều kinh nghiệm và khả năng chịu rủi ro cao. Việc dùng margin trong các trường hợp dưới đây khả năng cao sẽ mang về lợi nhuận rất tốt.
- Thị trường có sự tăng trưởng rõ ràng, lúc này nhà đầu tư có thể có tầm nhìn rõ về cổ phiếu định mua.
- Cổ phiếu có tính khanh khoản tốt, bạn nên dùng margin cho các cổ phiếu cơ bản, bluechip, không nên áp dụng cho cổ phiếu nhỏ, biến động mạnh.
- Phù hợp với giao dịch ngắn hạn, lướt sóng ngắn hạn (từ 90-180 ngày) để nhanh chốt lời, cắt lỗ, tránh sử dụng cho đầu tư dài hạn.
- Không all-in vào một cổ phiếu, giảm rủi ro cháy tài khoản, bảo đảm an toàn vốn.
Ai không nên mua margin?
Margin không dành cho tất cả nhà đầu tư. Những nhóm dưới đây nên cân nhắc tránh xa hình thức giao dịch này để hạn chế rủi ro không đáng có:
- Nhà đầu tư mới: Giao dịch margin đòi hỏi hiểu biết sâu về cơ chế đòn bẩy, quản trị rủi ro và khả năng theo dõi vị thế liên tục. Nhà đầu tư mới thường chưa đủ kinh nghiệm để phản ứng kịp thời trước các biến động nhanh và mạnh của thị trường.
- Nhà đầu tư có khẩu vị rủi ro thấp, không vững tâm lý: Khi sử dụng margin, biến động giá nhỏ cũng có thể khuếch đại lãi – lỗ. Những người khó kiểm soát cảm xúc dễ rơi vào trạng thái căng thẳng, hoảng loạn và đưa ra quyết định theo cảm tính, dẫn đến thua lỗ nặng.
- Trường hợp lợi nhuận kỳ vọng thấp hơn lãi suất margin: Nếu mức sinh lời dự kiến không đủ bù chi phí vay, việc sử dụng margin gần như chắc chắn làm giảm hiệu quả đầu tư.
- Sử dụng tiền vay mượn hoặc tiền phục vụ sinh hoạt: Nguyên tắc cơ bản là chỉ đầu tư bằng khoản tiền bạn sẵn sàng chấp nhận mất. Margin có thể khiến khoản lỗ vượt xa số vốn ban đầu, gây áp lực tài chính nghiêm trọng.
- Đầu tư theo tin đồn, “room phím hàng”: Đây là hình thức cực kỳ rủi ro. Nhà đầu tư dễ trở thành đối tượng bị lợi dụng, thao túng hoặc lừa đảo, dẫn đến mất vốn nhanh chóng. Tốt nhất nên tránh xa và chỉ ra quyết định dựa trên phân tích độc lập, minh bạch.
Những sai lầm phổ biến khiến nhà đầu tư cháy margin
Sai lầm phổ biến khi mua margin là gì?
Nhà đầu tư rất dễ dàng cháy margin nếu mắc phải những sai lầm tai hại nhưng cực kỳ phổ biến như sau:
- All-in margin – Giao dịch ký quỹ toàn bộ, nhà đầu tư sử dụng toàn bộ vốn hiện có, khuếch đại bằng cách mua thêm sử dụng cho một khoản đầu tư duy nhất, tối đa hóa đòn bẩy, điều này mang đến rủi ro cực lớn.
- Nhà đầu tư bỏ qua lệnh cắt lỗ, không thiết lập lệnh giới hạn lỗ tự động, khiến những khoản lỗ nhỏ trở nên nghiêm trọng hơn.
- Dùng margin lúc thị trường downtrend, khi nhận thấy thị trường biến động phức tạp, không rõ ràng thì nếu mua margin, nhà đầu tư sẽ dễ rơi vào tình trạng cháy margin, mất vốn.
- Tâm lý gỡ lỗ sau call margin, “gỡ lại những gì đã mất”, tâm lý này rất nguy hiểm, dễ dẫn đến hành vi rủi ro là vay margin, mua đuổi cổ phiếu kém chất lượng, giao dịch theo cảm xúc, điều này càng khiến tình hình trở nên tệ hương, ảnh hưởng nghiêm trọng đến tâm lý và cả tài sản.
Tạm kết
Sai lầm lớn nhất khi mua margin không nằm ở việc thị trường giảm, mà nằm ở việc nhà đầu tư đánh giá thấp tốc độ mất vốn khi đòn bẩy được kích hoạt. Chỉ cần một nhịp điều chỉnh mạnh, call margin và force sell có thể xảy ra liên tiếp, khiến nhà đầu tư mất quyền kiểm soát danh mục trong thời gian rất ngắn.
Vì vậy, margin không phải công cụ “đánh nhanh thắng nhanh” cho số đông, mà chỉ phù hợp với những người hiểu rõ cơ chế, có kỷ luật cắt lỗ và luôn chuẩn bị sẵn kịch bản xấu nhất trước khi sử dụng.
Như vậy, bài viết trên đã giải thích mua margin là gì, cơ chế hoạt động như thế nào kèm theo những ví dụ thực tế nhất. Có thể thấy việc mua margin không hề xấu nhưng không dành cho số đông nhà đầu tư. Backcomhub hy vọng với bài viết trên phần nào đã giúp các bạn có góc nhìn chuyên sâu hơn về vấn đề này, hãy tìm hiểu tất tần tật thông tin về nó sẽ giúp bạn trở thành nhà đầu tư thông minh.
