Lot trong chứng khoán là gì? Quy định giao dịch tại Việt Nam, so sánh quốc tế và cách quản lý vốn hiệu quả

Trong bài viết này, Backcomhub sẽ giúp bạn hiểu rõ lot chứng khoán là gì, quy định giao dịch hiện hành tại Việt Nam, tác động của lot đến vốn đầu tư, đồng thời so sánh với các thị trường quốc tế để thấy sự khác biệt. Ngoài ra, bài viết cũng phân tích cách ứng dụng lot trong chiến lược giao dịch và quản trị rủi ro, giúp nhà đầu tư tối ưu vốn và hạn chế sai lầm ngay từ giai đoạn đầu.

Lot trong chứng khoán là gì? 

Lot (hay còn gọi là lô giao dịch) trong chứng khoán là khối lượng cổ phiếu tối thiểu mà nhà đầu tư phải mua/bán trong một lệnh giao dịch chẵn trên sàn chứng khoán. Đây là quy định của Sở Giao dịch Chứng khoán nhằm chuẩn hóa giao dịch, tăng thanh khoản và giảm nghẽn lệnh hệ thống.

Tại Việt Nam (2025):

• Lot chuẩn (lô chẵn): 100 cổ phiếu/lệnh trên HOSE, HNX và UPCoM (áp dụng từ năm 2021 theo Thông tư 120/2020/TT-BTC).
• Nhà đầu tư chỉ được đặt lệnh với số lượng là bội số của 100 (100, 200, 300… cổ phiếu).
• Lô lẻ (1-99 cổ phiếu): Giao dịch riêng qua bảng lô lẻ của công ty chứng khoán hoặc sàn (khớp lệnh định kỳ, thanh khoản thấp hơn).

Ý nghĩa:

• Lot giúp thị trường chuyên nghiệp hơn, giảm lệnh nhỏ lẻ gây nghẽn (giải quyết vấn đề HOSE 2020-2021).
• Tăng thanh khoản lô chẵn → giá ổn định, dễ mua bán.
• Khuyến khích đầu tư dài hạn thay vì lướt sóng ngắn.

Tìm hiểu tổng quát hơn:  lot là gì và vì sao lot được dùng làm đơn vị chuẩn trong cả chứng khoán lẫn forex?

Lot là gì trong chứng khoán?

Quy định hiện hành về khối lượng giao dịch tối thiểu

Theo quy định hiện hành tại Việt Nam (cập nhật đến cuối 2025), khối lượng giao dịch tối thiểu (lô chẵn) trên các sàn chứng khoán là 100 cổ phiếu/lệnh cho giao dịch khớp lệnh liên tục và định kỳ trên HOSE, HNX và UPCoM. Nhà đầu tư chỉ được đặt lệnh với số lượng là bội số của 100 (100, 200, 300…).

• Lô lẻ (1-99 cổ phiếu): Giao dịch riêng qua bảng lô lẻ của công ty chứng khoán hoặc sàn (khớp lệnh định kỳ, thanh khoản thấp hơn).
• Quy định này áp dụng thống nhất từ năm 2021 (Thông tư 120/2020/TT-BTC và các sửa đổi sau), không có thay đổi lớn đến 2025 (dù có các Thông tư mới như 18/2025/TT-BTC về công bố thông tin, không ảnh hưởng trực tiếp đến lot).

Quy định nhằm chuẩn hóa giao dịch, tăng thanh khoản lô chẵn và giảm chi phí vận hành hệ thống.

Sự thay đổi quy định của Sở Giao dịch Chứng khoán

Lịch sử thay đổi lot giao dịch tại Việt Nam:

• Trước 2009: Lot thường 10 cổ phiếu (thời kỳ đầu thị trường chứng khoán Việt Nam).
• 2009-2020: Lot 10 trên HOSE và HNX → dễ tiếp cận với vốn nhỏ.
• Từ 04/01/2021: Tăng lên 100 cổ phiếu/lot trên HOSE (Quyết định HOSE), sau đó đồng bộ HNX và UPCoM → nhằm nâng chuẩn thị trường, tăng chất lượng cổ phiếu và giảm lệnh nhỏ lẻ gây nghẽn hệ thống (đặc biệt HOSE 2020-2021).
• 2021-2025: Duy trì 100/lot, không thay đổi lớn dù có lộ trình nâng hạng thị trường (KRX system 2025 không ảnh hưởng lot).

Thay đổi từ 10 lên 100 giúp thị trường chuyên nghiệp hơn, nhưng gây khó khăn ban đầu cho nhà đầu tư nhỏ lẻ.

Ý nghĩa của việc quy định 100 cổ phiếu/lot

Quy định 100 cổ phiếu/lot mang nhiều ý nghĩa quan trọng:

• Tăng thanh khoản và hiệu quả thị trường: Lệnh lớn hơn → giảm số lượng lệnh nhỏ lẻ gây nghẽn hệ thống (giải quyết tình trạng “nghẽn lệnh” HOSE 2020-2021).
• Nâng chất lượng cổ phiếu: Khuyến khích doanh nghiệp lớn, vốn hóa cao → hỗ trợ nâng hạng thị trường mới nổi (FTSE, MSCI).
• Bảo vệ nhà đầu tư nhỏ: Giảm giao dịch lô lẻ (thanh khoản thấp, giá kém ưu đãi) → tập trung lô chẵn dễ mua bán hơn.
• Tiêu chuẩn hóa quốc tế: Gần với nhiều thị trường (Mỹ 100 shares standard, Singapore 100) → chuyên nghiệp hóa.
• Tác động vốn: Yêu cầu vốn tối thiểu cao hơn (ví dụ cổ phiếu 50.000đ → 5 triệu/lot) → khuyến khích đầu tư dài hạn, giảm đầu cơ lướt sóng ngắn.

Tác động của lot đến nhà đầu tư cá nhân

Quy định lot giao dịch 100 cổ phiếu/lô chẵn tại Việt Nam (HOSE, HNX, UPCoM từ 2021) ảnh hưởng trực tiếp đến chiến lược, vốn và khả năng tham gia của nhà đầu tư cá nhân, đặc biệt nhà đầu tư nhỏ lẻ.

Tại sao trader nên quan tâm đến Lot?

Ảnh hưởng đến vốn đầu tư ban đầu

Lot 100 cổ phiếu làm tăng ngưỡng vốn tối thiểu đáng kể so với thời lot 10:

• Ví dụ thực tế (2025):

Cổ phiếu giá 20.000 đồng → lot 100 cần 2 triệu đồng.

Blue-chip giá 100.000 đồng (VCB, VNM) → cần 10 triệu đồng/lot.

Penny stock giá 5.000 đồng → vẫn cần 500.000 đồng/lot.

• Tác động:

Nhà đầu tư phải chuẩn bị vốn lớn hơn để mua lô chẵn → giảm khả năng đa dạng hóa danh mục (khó mua nhiều mã với vốn nhỏ).

Tăng rủi ro tập trung: Vốn hạn chế → dễ dồn vào 1-2 mã → biến động mạnh ảnh hưởng lớn đến tài khoản.

Khuyến khích đầu tư dài hạn: Không phù hợp lướt sóng ngắn (mua bán lẻ tẻ).

So với lot 10 cũ, vốn ban đầu tăng gấp 10 lần → nhiều nhà đầu tư nhỏ phải tích lũy lâu hơn mới tham gia.

Tìm hiểu thêm: lot giao dịch là công cụ giúp nhà đầu tư kiểm soát quy mô vốn, rủi ro và khả năng phân bổ danh mục hiệu quả hơn.

Khả năng tiếp cận thị trường của nhà đầu tư nhỏ lẻ

Quy định lot 100 tạo rào cản tiếp cận cho nhà đầu tư nhỏ lẻ:

• Ưu điểm:

Tăng thanh khoản lô chẵn → dễ mua bán hơn, giá tốt hơn (lô lẻ thường khớp chậm, giá kém ưu đãi).

Giảm đầu cơ ngắn hạn → thị trường chuyên nghiệp hơn, ít thao túng penny stock.

• Nhược điểm:

Nhà đầu tư vốn dưới 10-20 triệu khó đa dạng hóa → dễ bỏ lỡ cơ hội blue-chip.

Lô lẻ (1-99 cổ phiếu) thanh khoản rất thấp → khó bán khi cần, giá thường thấp hơn lô chẵn.

Tâm lý e ngại: Nhiều người mới trì hoãn tham gia vì “không đủ tiền mua 1 lot”.

Giải pháp cho nhỏ lẻ: Tích lũy dần mua lô chẵn, dùng lô lẻ từ cổ tức/chia tách, hoặc đầu tư gián tiếp qua quỹ ETF/quỹ mở (không giới hạn lot).

So sánh lot trong chứng khoán Việt Nam và quốc tế

So sánh các tiêu chí bên dưới, cho thấy Việt Nam đang hướng tới chuẩn hóa như nhiều nước phát triển, nhưng vẫn có khác biệt về quy mô và linh hoạt.

Quy mô lot tại các thị trường lớn (Mỹ, Nhật, châu Âu)

• Mỹ (NYSE, NASDAQ): Lot chuẩn (round lot) là 100 cổ phiếu, nhưng nhà đầu tư có thể giao dịch lô lẻ (odd lot: 1-99 cổ) hoặc lô hỗn hợp mà không hạn chế. Quy mô này được áp dụng từ thế kỷ 19 để tăng thanh khoản (Investopedia 2025, Fidelity.com).
• Nhật Bản (Tokyo Stock Exchange – TSE): Lot chuẩn thường 100 cổ phiếu cho hầu hết cổ phiếu (chuẩn hóa từ 2018-2022 để giảm chi phí và tăng tiếp cận), nhưng một số cổ phiếu lớn vẫn 1.000 cổ hoặc 1 cổ (Japannext.co.jp, DBS Treasures 2021).
• Châu Âu (Euronext, LSE, Deutsche Börse): Không có lot chuẩn cố định, tối thiểu 1 cổ phiếu trên hầu hết sàn (Euronext Paris, Amsterdam; LSE London). Linh hoạt cao, không ràng buộc lô chẵn (IG.com, Euronext.com 2025).

Việt Nam (100 cổ/lot) gần với Mỹ và Nhật hơn châu Âu linh hoạt.

Điểm khác biệt và lý do điều chỉnh theo từng quốc gia

• Việt Nam/Mỹ/Nhật: Lot chuẩn cố định (100 cổ) để tăng thanh khoản lô chẵn, giảm lệnh nhỏ gây nghẽn (Việt Nam từ lot 10 lên 100 năm 2021 để giải quyết nghẽn HOSE).
• Châu Âu: Linh hoạt (1 cổ) → dễ tiếp cận hơn, phù hợp thị trường phát triển cao, công nghệ xử lý lệnh tốt.
• Quy mô: Mỹ/Nhật/Việt 100-1.000 cổ → lớn hơn châu Âu (1 cổ) để chuẩn hóa giao dịch.

Lý do điều chỉnh:

• Việt Nam: Tăng chuyên nghiệp hóa, giảm nghẽn hệ thống, nâng hạng thị trường mới nổi (MSCI/FTSE) – từ lot 10 (2009-2020) lên 100 để đồng bộ thanh khoản.
• Mỹ: Lot 100 để tăng hiệu quả, thanh khoản (từ thế kỷ 19), nhưng cho phép lô lẻ để linh hoạt (SEC quy định).
• Nhật: Chuẩn hóa 100 cổ từ 2018 để giảm chi phí đầu tư, tăng tiếp cận (từ lot 1.000 trước đó gây rào cản vốn cao – Japan Exchange Group).
• Châu Âu: Linh hoạt 1 cổ để khuyến khích đầu tư nhỏ lẻ, phù hợp quy định MiFID II (EU) nhấn mạnh tiếp cận công bằng (Euronext, LSE).

Tìm hiểu thêm: 1 lot trong forex được quy ước ra sao và khác gì so với lot cổ phiếu?

Chiến lược giao dịch liên quan đến lot

Lot (khối lượng giao dịch) là yếu tố quan trọng trong quản trị vốn và rủi ro, đặc biệt ở Forex (lot chuẩn 100.000 đơn vị) và chứng khoán Việt Nam (lot 100 cổ phiếu). Chiến lược giao dịch liên quan đến lot tập trung vào tính toán khối lượng phù hợp để bảo vệ vốn và tối ưu lợi nhuận.

Chiến lược giao dịch theo Lot cho nhà đầu tư mới

Cách tính toán khối lượng mua bán phù hợp

Tính toán lot dựa trên quy tắc rủi ro cố định (risk per trade) – thường 1-2% vốn tài khoản:

Công thức cơ bản Forex:

• Rủi ro tiền (USD) = Vốn tài khoản × % rủi ro (ví dụ 10.000 USD × 1% = 100 USD).
• Pip value = (Lot size × Tick size × Tick value) / Tỷ giá.
• Lot phù hợp = Rủi ro tiền / (Khoảng cách Stop-Loss pip × Pip value 1 lot chuẩn).
• Ví dụ: Vốn 10.000 USD, rủi ro 1%, SL 50 pip, EUR/USD pip value 10 USD/lot chuẩn → Lot = 100 / (50 × 10) = 0.2 lot.

Công thức chứng khoán Việt Nam:

• Rủi ro tiền = Vốn × % rủi ro.
• Số cổ phiếu = Rủi ro tiền / (Giá mua × % Stop-Loss).
• Ví dụ: Vốn 50 triệu, rủi ro 1% = 500.000đ, SL 5% → Số cổ = 500.000 / (Giá × 5%) → Điều chỉnh về bội số 100 (lot chẵn).

Công cụ hỗ trợ: Calculator trên MT4/MT5, app broker hoặc Excel → tự động tính lot theo % rủi ro.

Quản trị rủi ro khi giao dịch theo lot

Quản trị rủi ro lot là nền tảng sống còn:

• Quy tắc 1-2%: Không bao giờ rủi ro quá 1-2% vốn/lệnh → dù 10 lệnh lỗ liên tiếp vẫn giữ 80-90% vốn.
• Position sizing: Điều chỉnh lot theo biến động (ATR cao → lot nhỏ hơn), tránh overtrade khi thắng streak.
• Đa dạng hóa: Không dồn quá 20-30% vốn vào 1 lệnh/lot → giảm rủi ro tập trung.
• Lô lẻ chứng khoán: Thanh khoản thấp → tránh dùng SL chặt, ưu tiên hold dài hạn.
• Rủi ro lot lớn: Leverage cao Forex → cháy tài khoản nhanh nếu lot quá size (martingale nguy hiểm).

Xu hướng và dự báo thay đổi quy định lot trong tương lai

Quy định lot giao dịch tại Việt Nam (100 cổ phiếu/lô chẵn từ 2021) đang trong giai đoạn ổn định, nhưng có một số tín hiệu cho thấy khả năng điều chỉnh trong tương lai gần (2026-2030) nhằm hỗ trợ nâng hạng thị trường và tăng tiếp cận cho nhà đầu tư nhỏ lẻ.

Khả năng điều chỉnh để tăng tính linh hoạt cho nhà đầu tư

Xu hướng hiện tại: UBCKNN và Sở GDCK đang tập trung triển khai hệ thống KRX (2025 hoàn tất) để nâng công suất giao dịch, giảm nghẽn lệnh – nền tảng cho các thay đổi quy định sau.

Dự báo điều chỉnh:

• Có khả năng giữ nguyên 100 cổ/lot ngắn hạn để duy trì thanh khoản lô chẵn và chuẩn bị nâng hạng MSCI/FTSE (yêu cầu thị trường chuyên nghiệp).
• Trung hạn (2027-2030): Có thể cho phép giao dịch lô lẻ trực tiếp trên sàn chính (không qua bảng riêng) hoặc giảm lot xuống 50 cổ với một số mã để tăng linh hoạt (theo đề xuất từ Hiệp hội Thị trường Trái phiếu Việt Nam và ý kiến cộng đồng).
• Linh hoạt hơn với lô lẻ: Tăng thanh khoản lô lẻ qua công nghệ KRX, cho phép khớp lệnh realtime thay vì định kỳ.

Tác động đến thanh khoản và thị trường chung

• Nếu giữ nguyên 100 cổ/lot:
  • Thanh khoản lô chẵn tiếp tục cao → giá ổn định, ít thao túng penny stock.
  • Thị trường chung chuyên nghiệp hơn → hỗ trợ nâng hạng, thu hút vốn ngoại.
• Nếu giảm lot hoặc linh hoạt lô lẻ:
  • Tăng số lượng nhà đầu tư nhỏ lẻ tham gia → thanh khoản tổng thể cao hơn, thị trường sôi động.
  • Rủi ro: Tăng lệnh nhỏ → nghẽn hệ thống nếu KRX chưa tối ưu, dễ thao túng cổ phiếu giá thấp.
  • Tác động tích cực dài hạn: Tăng vốn hóa, đa dạng nhà đầu tư, gần chuẩn quốc tế (Mỹ 100 cổ nhưng lô lẻ linh hoạt).

Tạm kết

Quy định lot 100 cổ phiếu/lô chẵn đã góp phần chuyên nghiệp hóa thị trường Việt Nam, tăng thanh khoản lô chẵn và hỗ trợ nâng hạng. Tương lai gần có thể giữ nguyên để ổn định, nhưng trung hạn khả năng cao điều chỉnh linh hoạt (lô lẻ realtime hoặc giảm lot một phần mã) để thu hút nhà đầu tư nhỏ lẻ. Nhà đầu tư cá nhân nên thích nghi bằng cách tích lũy vốn mua lô chẵn blue-chip hoặc dùng quỹ ETF (không giới hạn lot). Dù thay đổi thế nào, nguyên tắc đa dạng hóa, quản trị rủi ro và đầu tư dài hạn vẫn là chìa khóa thành công trên thị trường chứng khoán Việt Nam!