Biến động forex: Nguyên nhân, cách đo lường và giải pháp đối mặt

Biến động Forex (Forex Volatility) là chỉ số đo mức độ thay đổi và tốc độ dịch chuyển giá của các cặp tiền tệ trong một khoảng thời gian nhất định. Nó cho thấy giá đang dao động mạnh hay ổn định, và mức độ chênh lệch giữa cao nhất – thấp nhất. Khi biến động cao, giá thay đổi nhanh chóng với biên độ lớn, tạo nhiều cơ hội nhưng cũng đi kèm rủi ro.

Thị trường forex biến động do các nguyên nhân liên quan tới tin tức kinh tế, tin chính trị, tâm lý thị trường hay sự can thiệp của các ngân hàng trung ương,…Dù xuất phát từ yếu tố nào thì chúng đều mang tới những cơ hội kèm rủi ro cho các nhà đầu tư. Vậy khi đối mặt với sự thay đổi, thậm chí là chóng mặt của thị trường ngoại hối, các nhà đầu tư cần làm gì? Backcomhub – Đơn vị hoàn phí giao dịch lên tới 100% cho dân tài chính trên các sàn Binance, OKX, Bybit, Exness, XTB,…sẽ giải mã chi tiết trong nội dung dưới đây.

1. Biến động Forex là gì?

Biến động forex là khái niệm dùng để chỉ mức độ thay đổi giá trên thị trường ngoại hối trong một khoảng thời gian nhất định. Khi con số biến động cao, nghĩa là giá di chuyển mạnh và nhanh. Ngược lại, biến động thấp đồng nghĩa thị trường tương đối ổn định.

Ví dụ: Nhìn lên sàn giao dịch ngoại hối uy tín như Exness hay Vantage,…thấy EUR/USD tăng từ 1,1200 lên 1,1250 thì mức biến động là 50 pip (0,44%). Trong khi đó, GBP/USD tăng từ 1,3800 lên 1,3900, biến động là 100 pip (0,72%). So sánh hai cặp này giúp bạn nhận biết cặp nào dao động mạnh hơn trong cùng khung thời gian.

Lưu ý, khi đánh giá biến động giữa các cặp tiền, pip không phải lúc nào cũng là thước đo chuẩn, vì mỗi cặp có giá trị pip khác nhau. Cần kết hợp phần trăm hoặc các chỉ số thống kê khác để đo chính xác.

Biến động trong forex là sự thay đổi mạnh mẽ về giá của thị trường

2. Nguyên nhân gây ra sự biến động trong thị trường Forex

Thị trường forex gặp biến động xuất phát từ 6 nguyên nhân chính sau đây:

2.1. Thay đổi lãi suất và điều chỉnh chính sách tiền tệ từ Ngân hàng Trung ương

Lãi suất được coi là “trục xoay” của giá trị tiền tệ. Khi một Ngân hàng Trung ương (như Fed của Mỹ hay ECB của EU) tăng lãi suất, đồng tiền đó trở nên hấp dẫn hơn trong mắt các nhà đầu tư quốc tế vì tỷ suất lợi nhuận gửi tiền cao hơn, dẫn đến lực cầu tăng và giá trị đồng tiền đi lên. Ngược lại, việc giảm lãi suất thường khiến đồng nội tệ bị bán tháo.

Ví dụ thực tế: Trong suốt năm 2022 – 2023, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) liên tục tăng lãi suất để kiềm chế lạm phát. Điều này đã đẩy chỉ số Dollar Index (DXY) tăng vọt lên mức cao nhất trong vòng 20 năm, khiến các cặp tiền như EUR/USD hay GBP/USD sụt giảm thê thảm.

2.2. Sự thay đổi tâm lý đám đông và hành động đầu cơ của các quỹ lớn

Thị trường Forex vận hành dựa trên kỳ vọng. Sự biến động thường xảy ra khi tâm lý nhà đầu tư thay đổi đột ngột giữa trạng thái “Risk-on” (chấp nhận rủi ro để tìm lợi nhuận) và “Risk-off” (né tránh rủi ro, tìm nơi trú ẩn). Khi các quỹ phòng hộ (Hedge Funds) thực hiện các lệnh giao dịch khối lượng khổng lồ dựa trên tin đồn, giá có thể bị đẩy đi rất xa so với giá trị thực tế.

Ví dụ thực tế: Sự kiện “Thứ Tư Đen Tối” năm 1992, khi nhà đầu cơ huyền thoại George Soros bán khống đồng Bảng Anh với khối lượng cực lớn, buộc Ngân hàng Anh phải rút khỏi cơ chế tỷ giá hối đoái Châu Âu (ERM), khiến đồng GBP mất giá nghiêm trọng chỉ trong một ngày.

2.3. Sự sai lệch của các chỉ số kinh tế vĩ mô so với dự báo

Các số liệu báo cáo định kỳ là thước đo sức khỏe của một nền kinh tế. Đặc biệt khi dữ liệu thực tế công bố sai lệch lớn so với dự báo của chuyên gia, thị trường sẽ phản ứng cực gắt. Các tin tức khủng nhất bao gồm: Bảng lương phi nông nghiệp Mỹ (NFP), chỉ số giá tiêu dùng (CPI) và tăng trưởng GDP.

Ví dụ thực tế: Mỗi khi tin NFP (Non-Farm Payrolls) của Mỹ được công bố vào tối thứ Sáu đầu tiên của tháng, cặp EUR/USD thường xuyên có những cú quét hai đầu lên tới 50-100 pips chỉ trong vòng vài phút do các nhà giao dịch điều chỉnh kỳ vọng về sức mạnh kinh tế Mỹ.

2.4. Tác động từ bất ổn địa chính trị và các sự kiện “Thiên nga đen”

Chính trị và tiền tệ luôn song hành. Bất kỳ sự xáo trộn nào về bầu cử, chiến tranh, xung đột thương mại hay các thảm họa bất ngờ đều tạo ra tâm lý lo ngại. Nhà đầu tư sẽ có xu hướng rút vốn khỏi các khu vực bất ổn để đổ vào các đồng tiền trú ẩn an toàn (Safe-haven currencies) như JPY (Yên Nhật), CHF (Franc Thụy Sĩ) hoặc USD. Và điều đó gây ra biến động forex.

Ví dụ thực tế: Cuộc trưng cầu dân ý Brexit năm 2016. Ngay khi kết quả kiểm phiếu cho thấy Anh sẽ rời EU, đồng Bảng Anh (GBP) đã lao dốc hơn 10% so với đồng USD chỉ trong một đêm – mức giảm lớn nhất trong lịch sử hiện đại của đồng tiền này.

2.5. Thay đổi xếp hạng tín dụng quốc gia và rủi ro nợ công

Xếp hạng tín dụng phản ánh mức độ an toàn khi rót vốn vào một quốc gia. Các tổ chức như Moody’s hay S&P nếu hạ bậc tín nhiệm của một nước (do nợ công tăng cao hoặc kinh tế trì trệ), các nhà đầu tư sẽ rút vốn hàng loạt vì lo sợ rủi ro vỡ nợ, khiến đồng nội tệ mất giá nhanh chóng.

Ví dụ thực tế: Cuộc khủng hoảng nợ công tại Hy Lạp những năm 2010. Khi các tổ chức xếp hạng tín dụng liên tục hạ bậc Hy Lạp, niềm tin vào đồng Euro (EUR) bị lung lay dữ dội, gây ra làn sóng bán tháo EUR trên toàn cầu.

2.6. Tình trạng thanh khoản thấp và sự can thiệp trực tiếp từ Ngân hàng Trung ương

Thanh khoản thấp thường là “chất xúc tác” cho biến động cực đại. Vào những lúc thị trường mỏng (như kỳ nghỉ lễ hoặc lúc chuyển giao phiên), chỉ cần một lệnh giao dịch đủ lớn cũng có thể làm giá giật mạnh (giãn Spread). Ngoài ra, nếu một đồng tiền quá mạnh/yếu gây hại cho xuất khẩu, Ngân hàng Trung ương có thể can thiệp trực tiếp bằng cách tung ngoại tệ ra bán hoặc mua vào để điều chỉnh tỷ giá.

Ví dụ thực tế: Sự kiện “Cú sốc SNB” năm 2015. Ngân hàng Trung ương Thụy Sĩ bất ngờ dỡ bỏ mức trần tỷ giá giữa CHF và EUR. Do thanh khoản lúc đó gần như mất hút, đồng CHF đã tăng vọt 30% so với EUR chỉ trong vài phút, khiến hàng loạt trader và thậm chí là các sàn môi giới phá sản.

Nguyên nhân gây ra tình trạng biến động trong thị trường forex

3. Các loại biến động trong forex và cách đo lường chính xác

3.1 Các loại biến động mà trader sẽ gặp khi đầu tư forex

Các loại biến động forex gồm có biến động theo phiên giao dịch, biến động theo cặp tiền tệ, biến động theo tin tức, biến động theo Spread. Cụ thể như sau:

– Biến động theo phiên giao dịch (Session Volatility):

Đây là sự thay đổi mức độ sôi động của thị trường dựa trên múi giờ hoạt động của các trung tâm tài chính lớn. Thông thường, phiên London và New York luôn chiếm vị trí quán quân về độ biến động do khối lượng tiền đổ vào cực lớn. Ngược lại, phiên Tokyo hay Sydney thường diễn ra êm đềm hơn, trừ khi có các tin tức đột biến từ khu vực Châu Á – Thái Bình Dương. Những người chơi lướt sóng (Scalping) thường săn tìm lợi nhuận ở các phiên Âu – Mỹ, trong khi những người ưa thích sự ổn định lại chọn phiên Á để giao dịch.

– Biến động theo đặc tính cặp tiền (Pair Volatility):

Mỗi cặp tiền đều có một “cá tính” riêng. Những “ngựa hoang” như GBP/JPY, GBP/USD hay các cặp chéo như EUR/JPY thường nhảy rất nhiều pip chỉ trong vài phút, mang lại tiềm năng lợi nhuận khổng lồ nhưng đi kèm rủi ro cháy tài khoản rất nhanh. Trong khi đó, các cặp tiền chính (Major Pairs) như EUR/USD, USD/CHF lại có xu hướng di chuyển mượt mà, ít giật cục, phù hợp cho những ai mới nhập cuộc hoặc muốn đánh dài hạn.

– Biến động theo sự kiện tin tức (Event-Driven Volatility):

Đây là loại biến động khốc liệt nhất, xảy ra khi các dữ liệu kinh tế quan trọng như NFP (Bảng lương phi nông nghiệp), lãi suất FED hay CPI được công bố. Lúc này, biểu đồ có thể xuất hiện những cây nến dài bất thường, quét sạch các lệnh dừng lỗ ở cả hai đầu chỉ trong chớp mắt.

– Biến động Spread (Spread Volatility):

Một loại biến động ngầm mà newbie ít để ý. Khi thị trường quá hoảng loạn hoặc thanh khoản mỏng, chênh lệch giữa giá mua và giá bán (Spread) sẽ bị nới rộng ra. Điều này đồng nghĩa với việc chi phí vào lệnh của anh em sẽ đắt hơn bình thường, đôi khi khiến lệnh bị lỗ ngay khi vừa mới mở.

Các loại biến động của thị trường forex

3.2 Cách đo lường mức độ biến động trong forex

Để định lượng chính xác mức độ biến động trong Forex, các nhà giao dịch chuyên nghiệp thường sử dụng các chỉ báo kỹ thuật như ATR, Bollinger Bands kết hợp với việc quan sát hành vi nến và các công cụ tính toán tự động. Cụ thể như sau:

– Sử dụng chỉ báo Bollinger Bands forex (BB):

Quan sát độ rộng của hai dải băng bao quanh giá để nhận diện chu kỳ biến động. Khi hai dải Bollinger co thắt lại (nút thắt cổ chai), điều này báo hiệu thị trường đang ở mức biến động thấp và tích lũy. Ngược lại, khi hai dải mở rộng ra xa nhau, đó là minh chứng cho thấy biến động đang tăng cao và giá đang chạy mạnh.

– Áp dụng chỉ báo Average True Range (ATR):

Đây là công cụ kỹ thuật hàng đầu giúp xác định biên độ dao động trung bình của giá trong một khoảng thời gian nhất định. Chỉ số ATR càng cao chứng tỏ tốc độ thay đổi giá càng lớn và thị trường đang biến động cực mạnh. Ngược lại ATR thấp cho thấy thị trường đang di chuyển chậm và ổn định.

– Phân tích hành vi giá (Price Action):

Theo dõi hình dáng và kích thước của các cây nến trên biểu đồ để cảm nhận xung lực thị trường. Những cây nến có thân dài hoặc râu nến quét mạnh về hai phía là dấu hiệu trực tiếp của sự biến động lớn. Trong khi các cây nến thân ngắn, xếp liền kề nhau thường xuất hiện trong giai đoạn thị trường đi ngang (Sideway) với biến động thấp.

– Tính toán dựa trên Pips hoặc tỷ lệ phần trăm:

Đo lường khoảng cách giữa mức giá cao nhất (High) và thấp nhất (Low) trong một phiên giao dịch cụ thể. Ví dụ, nếu một cặp tiền di chuyển trung bình 150 pips mỗi ngày so với mức 60 pips trước đó, anh em có thể kết luận độ biến động đã tăng gấp 2.5 lần, từ đó cần nới rộng khoảng cách dừng lỗ để tránh bị quét lệnh oan.

– Sử dụng các công cụ tính toán tự động trực tuyến:

Truy cập vào các trang tin tài chính uy tín như Investing.com VN để sử dụng bộ công cụ tính biến động Forex (Forex Volatility Calculator). Các công cụ này sẽ tự động thống kê và so sánh độ biến động của các cặp tiền theo tuần, tháng hoặc quý, giúp anh em dễ dàng lọc ra những “ngựa hoang” để lướt sóng hoặc các cặp tiền bình ổn để giao dịch dài hạn.

Việc nắm vững các cách đo lường mức độ biến động của thị trường ngoại hối giúp người chơi biết thị trường đang ở trạng thái nghỉ ngơi hay chuẩn bị cho một cú bùng nổ. Từ đó điều chỉnh dừng lỗ (Stop Loss) và khối lượng vào lệnh một cách khoa học.

Cách đo lường mức độ biến động về giá của thị trường ngoại hối

4. Khung giờ biến động nhất trong ngày của thị trường ngoại hối

Thị trường Forex biến động mạnh nhất trong ngày vào các khung giờ trùng nhau giữa những phiên giao dịch lớn, đặc biệt là phiên London và New York. Cụ thể, khoảng 19:00 – 22:00 (giờ Việt Nam) là thời điểm sôi động nhất khi thanh khoản đạt đỉnh, spread thu hẹp và giá di chuyển rõ ràng, chiếm phần lớn khối lượng giao dịch toàn cầu.

Bên cạnh đó, thời điểm 14:00 – 15:00 khi phiên London mở cửa thường là lúc thị trường bắt đầu hình thành xu hướng trong ngày, còn khung 19:00 – 20:00 đầu phiên New York lại dễ xuất hiện biến động mạnh do các tin kinh tế Mỹ được công bố. Ngoài ra, giai đoạn chuyển giao giữa phiên Á và Âu từ từ 14:00 – 16:00 cũng ghi nhận mức biến động tăng lên nhưng chưa quá đột biến, phù hợp để quan sát và chuẩn bị chiến lược giao dịch.

5. Cơ hội và rủi ro cho các nhà đầu tư forex khi thị trường biến động cao

Biến động cao trong Forex hệt như con dao hai lưỡi khi vừa mang lại khả năng nhân bội tài khoản thần tốc nhờ chênh lệch giá lớn, vừa tiềm ẩn nguy cơ cháy tài khoản tức thì do tác động của đòn bẩy và hiện tượng trượt giá. Cụ thể như trong bảng dưới đây:

Thị trường forex biến động luôn mang tới những cơ hội và rủi ro đi kèm cho nhà đầu tư

6. Nhà đầu tư cần “đối mặt ra sao” khi thị trường forex gặp biến động?

Thị trường ngoại hối lên xuống luôn mang tới những cơ hội lớn kèm rủi ro cao, khi đó các nhà đầu tư cần phải đối mặt trước biến động forexnhư sau:

– Luôn đặt Stop Loss (Cắt lỗ) và nới rộng khoảng cách hợp lý: Trong môi trường biến động cao, những cú quét râu nến xảy ra như cơm bữa. Vậy nên quên Stop loss là điều không được phép, nhưng đồng thời cần dựa vào chỉ báo ATR để đặt mức cắt lỗ đủ rộng, tránh việc lệnh bị đóng oan trước khi giá đi đúng hướng.

– Giảm tỷ lệ đòn bẩy và khối lượng vào lệnh (Position Sizing): Khi biên độ dao động của cặp tiền tăng gấp đôi, rủi ro của bạn cũng tăng gấp đôi. Cách đối mặt khôn ngoan nhất là hạ thấp số Lot giao dịch xuống. Việc này giúp tài khoản có thêm “khoảng thở” trước những đợt rung lắc mạnh mà không bị cháy túi quá nhanh.

– Hạn chế giao dịch trực tiếp ngay thời điểm ra tin (News Release): Nếu bạn không phải là một chuyên gia “News Trading”, hãy đợi 15-30 phút sau khi tin tức công bố để thị trường hấp thụ thông tin và hình thành xu hướng rõ rệt. Việc lao vào lúc nến đang nhảy múa điên cuồng thường dẫn đến hiện tượng trượt giá (Slippage) cực kỳ bất lợi.

– Ưu tiên các cặp tiền chính (Majors) có thanh khoản tốt: Khi thị trường biến động, hãy tập trung vào các cặp tiền như EUR/USD, USD/JPY vì thanh khoản của chúng luôn dồi dào, giúp hạn chế tối đa việc giãn Spread quá mức so với các cặp tiền ngoại lai (Exotics).

– Giữ vững kỷ luật và kiểm soát tâm lý “trả thù”: Biến động mạnh dễ khiến trader rơi vào trạng thái hưng phấn quá đà khi thắng hoặc cay cú muốn gỡ khi thua. Hãy đặt ra giới hạn dừng lỗ tối đa cho mỗi ngày. Nếu chạm mức đó, hãy tắt máy và rời khỏi thị trường để bảo vệ phần vốn còn lại.

Trong bài viết trên, Backcomhub đã chia sẻ với người chơi tất cả các thông tin liên quan tới biến động forex. Từ nguyên nhân gây ra sự thay đổi lớn trên thị trường cho tới cách đo lường, giải pháp khi phải đối mặt với nó. Nói chung, thị trường tài chính nào cũng luôn biến động, không những vậy còn biến động không ngừng. Vậy nên để an toàn và sống sót được, người chơi luôn phải có kế hoạch chuẩn bị cho kịch bản xuất nhất trước khi mọi thứ tồi tệ nhất xảy ra.