Giảm margin là gì? Khi nào nên giảm để tránh margin call và cháy tài khoản

Giảm margin là gì mà nhiều nhà đầu tư cần hiểu rõ? Margin là con dao hai lưỡi nguy hiểm, có thể giúp nhà đầu tư khuếch đại lợi nhuận tối đa nhưng cũng có thể khiến bạn mất hết tất cả. Chính vì vậy, hiểu đúng các thông tin về giảm margin sẽ giúp các nhà đầu tư xây dựng chiến lược an toàn hơn khi sử dụng phương thức này. Nếu bạn cũng đang tìm hiểu về chủ đề giảm margin, thì chuyên mục dưới đây của Backcomhub chính là dành cho bạn đấy!

Giảm margin là gì?  

Giảm margin hay cắt margin là hành động mà các công ty chứng khoán tạm ngừng/chấm dứt việc cấp phép cho nhà đầu tư sử dụng dịch vụ giao dịch ký quỹ. Nếu cổ phiếu bị đưa vào danh sách không cho vay margin, nhà đầu tư không thể dùng nó làm tài sản đảm bảo hay vay thêm tiền để mua mã cổ phiếu đó nữa. 

Tìm hiểu khái niệm về giảm margin

Về bản chất, giảm margin là biện pháp công ty chứng khoán sử dụng để hạn chế rủi ro, không chỉ bảo vệ sự an toàn cho hệ thống mà còn cả sự an toàn của nhà đầu tư khi cổ phiếu có dấu hiệu báo động. Đây là quy trình kỹ thuật dựa trên tiêu chí quản lý rủi ro do công ty chứng khoán đặt ra. Mỗi nhà đầu tư cần phải theo dõi sát sao thông tin từ công ty chứng khoán để biết khi nào cổ phiếu bị giảm margin, từ đó có cơ sở điều chỉnh chiến thuật phù hợp hơn.

Nguyên nhân dẫn đến giảm margin

Trong thị trường crypto, giảm margin thường xảy ra khi mức độ rủi ro của vị thế tăng cao, khiến sàn giao dịch cần can thiệp để bảo vệ hệ thống và hạn chế nguy cơ thanh lý dây chuyền. Không giống thị trường truyền thống, crypto biến động nhanh và mạnh, nên việc giảm margin có thể diễn ra gần như theo thời gian thực. Dưới đây là những nguyên nhân phổ biến nhất.

Nguyên nhân dẫn đến giảm margin

Biến động giá mạnh và rủi ro đòn bẩy

Crypto nổi tiếng với biến động giá lớn trong thời gian ngắn. Khi giá coin giảm mạnh hoặc biến động bất thường, equity của trader giảm nhanh, kéo theo margin level tụt xuống sát ngưỡng nguy hiểm.

Nếu trader sử dụng đòn bẩy cao, rủi ro sẽ bị khuếch đại rõ rệt. Chỉ cần giá đi ngược vài phần trăm, khoản lỗ chưa thực hiện (unrealized P/L) có thể ăn mòn phần lớn vốn ký quỹ, khiến sàn buộc phải giảm margin hoặc kích hoạt cơ chế bảo vệ rủi ro.

Hiểu đơn giản:

• Giá biến động mạnh → equity thay đổi nhanh
• Leverage càng cao → equity bốc hơi càng nhanh
• Margin level giảm → nguy cơ margin call hoặc liquidation tăng

Trong các đợt dump mạnh của thị trường, sàn thường:

• Tăng margin yêu cầu
• Giảm đòn bẩy tối đa cho một số cặp
• Hoặc cảnh báo trader chủ động hạ margin để tránh bị thanh lý

Vì vậy, với giao dịch crypto, giảm margin không phải sự cố hiếm, mà là phản ứng tự nhiên của hệ thống khi rủi ro tăng cao.

Thanh lý một phần vị thế để bảo vệ vốn

Trong giao dịch crypto margin, giảm margin đôi khi không xuất phát từ việc trader lỗ thêm, mà là do cơ chế quản trị rủi ro của sàn khi thị trường biến động mạnh và đi ngược kỳ vọng ban đầu.

Khi giá di chuyển bất lợi, equity giảm, kéo theo margin level tiến gần ngưỡng thanh lý. Để tránh tình trạng cháy tài khoản toàn bộ, hệ thống hoặc trader có thể chủ động thanh lý một phần vị thế (partial close).

Việc đóng bớt vị thế giúp:

• Giảm khối lượng đang dùng đòn bẩy
• Giải phóng một phần tài sản thế chấp
• Tăng lại margin level
• Đẩy giá thanh lý ra xa hơn

Trong trường hợp này, margin giảm là biện pháp phòng thủ, không phải dấu hiệu thất bại. Mục tiêu chính là giữ lại vốn còn lại, tránh bị thanh lý toàn bộ khi thị trường tiếp tục biến động xấu.

Quy định của sàn và cách tính margin yêu cầu

Một nguyên nhân quan trọng khác khiến trader bị giảm margin trong crypto là quy định riêng của từng sàn giao dịch. Trên thực tế, không có một công thức margin áp dụng chung cho tất cả các sàn.

Mỗi sàn sẽ tự xây dựng:

• Công thức tính margin requirement
• Ngưỡng margin call
• Ngưỡng liquidation
• Mức đòn bẩy tối đa theo từng cặp giao dịch

Khi thị trường biến động mạnh, sàn có thể:

• Tăng margin yêu cầu
• Giảm leverage tối đa
• Điều chỉnh hệ số rủi ro của từng coin

Những thay đổi này có thể khiến trader bị giảm margin dù không mở thêm lệnh hay lỗ thêm.

Vì vậy, để hạn chế rủi ro ngoài ý muốn, trader cần:

• Theo dõi thông báo từ sàn (Binance, Bybit, OKX…)
• Hiểu rõ cách sàn tính margin level và liquidation
• Tránh sử dụng đòn bẩy sát mức tối đa

Trong crypto, không hiểu luật của sàn cũng là một dạng rủi ro khi giao dịch margin.

Cách quản lý và hạn chế rủi ro khi giảm margin

Có rất nhiều cách giúp nhà đầu tư quản lý và hạn chế rủi ro khi giảm margin. Bỏ túi ngay các cách cực hay dưới đây để tránh rơi vào tình huống bị động đáng tiếc.

Cách quản lý và hạn chế rủi ro khi giảm margin

Chiến lược đặt stop loss và take profit hợp lý

Thiết lập mức cắt lỗ stop loss và chốt lời take profit phù hợp là một chiến lược quản lý rủi ro cốt lõi giúp ngăn ngừa các khoản lỗ khi giảm margin. Nhà đầu tư chú ý không thay đổi SL/TP theo cảm xúc, tuân thủ tỷ lệ risk:reward nhất định để bảo vệ vốn trước biến động mạnh.

Nguyên tắc cốt lõi là dựa trên phân tích kỹ thuật, đặt SL ở các vùng hỗ trợ quan trọng, và luôn ghi nhớ rằng, một khi đã đặt, hạn chế di chuyển SL. Đối với chiến lược chốt lời, nhà đầu tư không tham lam, không gồng lời quá mức, tốt nhất nên chốt lời ở các vùng kháng cự mạnh hoặc hỗ trợ manh.

Giảm margin một cách thủ công để tối ưu vốn

Một trong những chiến lược quan trọng giúp nhà đầu tư bảo toàn vốn khi sử dụng margin là chủ động giảm đòn bẩy một cách thủ công. Khi nhận thấy thị trường có dấu hiệu rủi ro xuất hiện hoặc xu hướng đi xuống, hì nhà đầu tư nên rà soát lại danh mục và ưu tiên hạ margin ở những cổ phiếu mang tính đầu cơ cao, biến động mạnh hoặc chiếm tỷ trọng lớn. 

Mục đích của việc này không chỉ giúp giảm áp lực lãi vay mà còn hạn chế nguy cơ thua lỗ lan rộng, tạo dư địa vốn an toàn hơn để ứng phó với các biến động bất ngờ của thị trường tài chính.

Lựa chọn đòn bẩy phù hợp với mục tiêu giao dịch

Bên cạnh việc giảm margin khi cần thiết, lựa chọn mức đòn bẩy phù hợp ngay từ đầu là yếu tố then chốt trong quản trị rủi ro mà bất kỳ nhà đầu tư nào cũng nên lưu ý. Nhà đầu tư hãy bắt đầu với tỷ lệ đòn bẩy thấp, đặc biệt là người mới hoặc chưa có nhiều kinh nghiệm kiểm soát biến động tài khoản. 

Lưu ý rằng, việc sử dụng đòn bẩy quá cao để kỳ vọng khuếch đại lợi nhuận có thể phản tác dụng, bởi nó cũng làm gia tăng thua lỗ và đẩy nhà đầu tư vào nguy cơ bị call margin. Do đó, đòn bẩy cần được cân nhắc dựa trên mục tiêu giao dịch, khả năng chịu rủi ro và diễn biến thực tế của thị trường, thay vì tâm lý tham lam ngắn hạn. 

Ví dụ thực tế giảm margin trên các sàn crypto

Lý thuyết giảm margin là vậy nhưng thực tế nó sẽ như thế nào trên các sàn crypto? Tiếp theo đây sẽ là các ví dụ minh họa thực tế nhất giúp nhà đầu tư dễ hình dung hơn.

Ví dụ thực tế giảm margin trên các sàn crypto

Trường hợp trên Binance Margin

Giả sử, một nhà giao dịch có một vị thế mua mở trên BTC/USDT với đòn bẩy 10x, và thị trường đang có biến động. Với tình huống này, các hành động để giảm margin gồm:

• Giảm Đòn bẩy: Nhà giao dịch giảm đòn bẩy từ 10x xuống 3x, ngay lập tức giảm ký quỹ cần thiết và tăng vùng đệm chống lại sự giảm giá, khiến giá thanh lý của họ xa hơn nhiều. 
• Thêm tài sản thế chấp: Chuyển thêm USDT vào ví ký quỹ sẽ trực tiếp làm tăng vốn chủ sở hữu ròng, cải thiện Mức ký quỹ và giảm gánh nặng ký quỹ tổng thể.
• Thiết lập lệnh cắt lỗ/chốt lời: Đặt lệnh cắt lỗ để tự động đóng vị thế ở mức lỗ đã định trước và lệnh chốt lời một phần để chốt lời, giảm rủi ro thua lỗ lớn hoặc bị gọi ký quỹ bổ sung.
• Đóng một phần vị thế: Đóng một phần vị thế (ví dụ: 30%) để giải phóng tài sản thế chấp và giảm rủi ro, thay vì giữ toàn bộ vị thế đòn bẩy.

Bằng cách thực hiện các bước này, nhà giao dịch đã thành công trong việc quản lý giảm ký quỹ một cách hiệu quả.

H3: Trường hợp trên Bybit

Nếu bạn đang giao dịch trên Bybit, bạn có thể quản lý ký quỹ của mình bằng một trong hai phương pháp chính:

• Điều chỉnh đòn bẩy: Nếu vị thế của bạn ở chế độ Ký quỹ riêng biệt, bạn có thể trực tiếp giảm hệ số đòn bẩy (ví dụ: từ 10x xuống 5x). 
• Đóng một phần vị thế: Để giảm số tiền ký quỹ thực tế được sử dụng mà không cần điều chỉnh đòn bẩy hoặc thêm tiền, bạn chỉ cần đóng một tỷ lệ phần trăm vị thế của mình (ví dụ: bán 50% vị thế mua). 

Với Bybit, nhà đầu tư có thể kiểm soát rủi ro giảm margin bằng cách giảm đòn bẩy hoặc đóng bớt vị thế, giúp tối ưu mức ký quỹ sử dụng mà không cần nạp thêm vốn.

Phân tích kết quả và bài học rút ra

Từ hai trường hợp trên Binance Margin và Bybit/FTX có thể rút ra rằng, giảm margin không chỉ là một thao tác kỹ thuật mà là chiến lược quản trị rủi ro chủ động. Việc giảm đòn bẩy, bổ sung tài sản thế chấp, thiết lập cắt lỗ hoặc đóng một phần vị thế đều giúp tăng vùng an toàn cho tài khoản, đẩy xa giá thanh lý và hạn chế nguy cơ bị margin call. 

Bài học quan trọng là nhà giao dịch cần theo dõi sát mức ký quỹ, hành động sớm khi thị trường biến động và lựa chọn phương án giảm margin phù hợp với nền tảng giao dịch cũng như chiến lược của mình, thay vì chờ đến khi rủi ro đã trở nên nghiêm trọng.

Lợi ích và hạn chế của giảm margin

Nhà đầu tư thường hay hiểu lầm việc giảm margin chỉ có mặt hạn chế, nhưng sự thật nó vẫn mang lại cho nhà đầu tư nhiều lợi ích đáng kể.

Lợi ích và hạn chế của giảm margin

Lợi ích: giảm rủi ro thanh lý, bảo vệ vốn

Lợi ích đáng kể nhất của giảm margin đó là giúp nhà đầu tư giảm thiểu rủi ro thanh lý tài khoản. Nếu tỷ lệ margin giảm, nhà đầu tư sẽ cần ít tiền hơn để duy trì vị thế, từ đó, giảm đáng kể khả năng bị bán giải chấp (force sell) khi thị trường biến động mạnh.

Bên cạnh đó, việc không phải bỏ ra quá nhiều vốn ban đầu cho một khoản đầu tư có rủi ro cao giúp nhà đầu tư duy trì được trạng thái tài chính linh hoạt hơn, có thêm dư địa để quản trị rủi ro, phân bổ vốn hợp lý hoặc chủ động xử lý khi thị trường diễn biến bất lợi.

Hạn chế: giảm lợi nhuận tiềm năng, tác động tâm lý

Với những lợi ích tuyệt vời như trên, giảm margin tất nhiên vẫn tồn tại nhiều hạn chế cần quan tâm. Khi không còn tận dụng được đòn bẩy cao, tiềm năng lợi nhuận sẽ bị thu hẹp, đặc biệt trong các giai đoạn thị trường biến động mạnh theo xu hướng ngắn hạn. 

Yếu tố tâm lý từ đó cũng bị tác động đáng kể. Nhà đầu tư có thể cảm thấy bị giới hạn trong việc mở rộng vị thế, giảm mức độ linh hoạt và đôi khi nảy sinh tâm lý do dự, chậm ra quyết định, ảnh hưởng tiêu cực đến hiệu quả giao dịch tổng thể.